Jak zdrowie roślin zależy od temperatury korzeni?

Dziś częściowo nawiążemy do artykułu: Wysokie temperatury podczas uprawy indoor. Jak ich unikać? Założymy, że większość hodowców, którzy mają przynajmniej minimalne doświadczenie, jest wcześniej dobrze zaznajomiona z idealnym zakresem temperatur, który odpowiada ich roślinom. Jednak nie każdy hodowca śledzi oddzielnie klimat w strefie korzeni. Czy wiesz, ile stopni jest dla twoich roślin w sam raz?

Czy przeprowadzisz pomiar temperatury w strefie korzeni? To ważne, ponieważ temperatura w obszarze systemu korzeniowego roślin rządzi się innymi prawami niż temperatura panująca wokół nadziemnych części rośliny. Jaka więc jest idealna temperatura korzeni?

Ciepło jest przy uprawie roślin, niezależnie od warunków, tak istotnym czynnikiem, ponieważ jego natężenie znacząco wpływa na najważniejsze procesy biochemiczne zachodzące w roślinie (fotosynteza i inne).

Hodowca jednak nie postrzega ciepła zawsze tak samo, ponieważ rozróżnia następujące rodzaje:

• Temperatura powietrza
• Temperatura liści
• Temperatura w strefie korzeniowej

Pierwsze dwa punkty dotyczą części nadziemnych roślin. O tym, jaka temperatura panuje pod ziemią, tzn. w bezpośrednim otoczeniu korzeni, decydują jednak inne czynniki. Jeśli chodzi o części nadziemne, ogólnie wiadomo, że większość szybko rosnących roślin preferuje zakres temperatur 20–30 °C. W nocy lepiej zbliżać się do dolnej granicy, a w harmonii z promieniami słonecznymi roślinom w ciągu dnia odpowiada cieplejszy klimat, który może zbliżać się nawet do 30 °C. Wiele osób uprawiających rośliny automatycznie stosuje te znane zasady także wobec części podziemnych. Ma to jednak pewien haczyk. Już wiesz jaki?

Korzenie nie są zdolne do termoregulacji

Części podziemne roślin (korzenie), w odróżnieniu od nadziemnych części (łodygi, liście, kwiaty), nie mają zdolności do termoregulacji. Jaka jest więc dla nich idealna temperatura? Części nadziemne wykorzystują do regulacji przede wszystkim proces transpiracji i dzięki temu wystarczająco się ochładzają nawet przy typowo letnich temperaturach, zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz namiotu uprawowego. Korzenie roślin jako ich części podziemne najlepiej funkcjonują przy temperaturach około 20 °C. Nie zapominajmy też, że temperaturę korzeni pod ziemią wpływają inne mechanizmy naturalne niż temperaturę tkanek roślin nad ziemią.

Temperatura w ciągu dnia może się wahać. Co jednak dzieje się pod ziemią?

Dzień hodowcy właśnie się zaczyna, i mamy tutaj dwa możliwe scenariusze. Podczas gdy w namiocie uprawowym automatycznie zapala się oświetlenie uprawowe, przy uprawie na zewnątrz w cieplejszych miesiącach witamy promienie słoneczne, na które liczymy podczas oświetlania naszych roślin w ciągu dnia. W obu przypadkach termometr na początku dnia pokaże dość niskie wartości, więc nie ma potrzeby chłodzenia poprzez transpirację. Prędkość transpiracji jednak gwałtownie wzrośnie wraz ze wzrostem temperatury w ciągu dnia. Wraz z ocieplaniem się w ciągu dnia rośnie energia i temperatura tkanek roślinnych oraz powietrza. Na przykład latem jest całkowicie normalne, że z 19 °C w połowie dnia wystarczy, by na termometrze pojawiło się około 30 °C i rośliny muszą sobie radzić z różnicą przekraczającą 10 stopni!

Nasz TIP: Substráty a hnojiva CANNA: 30 let výzkumu pro úspěšné pěstování rostlin indoor i outdoor

Pod ziemią, czyli w strefie korzeniowej, nie doświadczymy jednak tak wyraźnych (patrz wyżej) wahań temperatur. Temperatura strefy korzeniowej (w substracie) zmienia się znacznie mniej niż temperatura powietrza i tkanek roślin nad ziemią. Przy uprawie w glebie lub substracie różnica temperatur w ciągu całego dnia może wynosić zaledwie 1 °C, a korzeniom będzie w pełni odpowiadać, jeśli temperatura przez cały dzień będzie oscylować wokół optimum, którym zwykle uważa się temperaturę 21 °C. Natomiast zdecydowanie nie odpowiadają im gwałtowne wahania temperatur, których należy unikać.

Prawdopodobnie więc interesuje Cię, co się dzieje, gdy temperatura w otoczeniu korzeni zaczyna niepokojąco rosnąć. W takim przypadku korzeniom przestaje być dostępny tlen rozpuszczony w wodzie w optymalnej ilości. Wraz ze wzrostem temperatury jego rozpuszczalność spada. Wyższe temperatury w strefie korzeniowej są ponadto dużym wabikiem dla bakterii, w wyniku których może dojść do gnicia korzeni i obumierania korzeni. Problem ten w praktyce jest najbardziej związany z systemami hydroponicznymi, gdzie bez wątpienia można utrzymywać temperaturę w zakresie 19–24 °C. Zobacz więcej praktycznych informacji o hydroponii w oddzielnych artykułach, takich jak Hydroponie – na czym polega i jak zacząć? lub Hydroponia łatwo: nawadnianie kroplowe - drip.

Klasyczna gleba i substraty torfowe mają pod względem korzeni tę zaletę, że korzenie roślin uprawianych w glebie nie są zawsze aż tak wrażliwe na wzrost temperatur. Niezależnie od tego, czy chodzi o system hydroponiczny, bardziej lub mniej przednawożony, ewentualnie bio mieszankę glebową na bazie dobrej jakości torfu, czy coraz popularniejszy substrat kokosowy, powyższe zakresy temperatur możemy uznać za „złote”, czyli uniwersalnie obowiązujące. Krótko mówiąc, jest to zakres temperatur zgodny z idealnymi warunkami rozwoju Twoich roślin, bez względu na używane medium uprawowe.

Pamiętaj, że podczas gdy temperatura powietrza wokół nadziemnych części roślin wyraźnie rośnie w ciągu dnia, sytuacja w glebie lub substracie jest zupełnie inna i w ciągu dnia temperatura środowiska zmienia się tam jedynie nieznacznie. Zbyt niskie temperatury w bezpośrednim sąsiedztwie korzeni są niepożądane i nie powinny nigdy spadać poniżej minimum, którym uważa się 18 °C. Przy temperaturach poniżej 15 °C następuje znaczne spowolnienie, a nawet całkowite zatrzymanie wzrostu roślin zwykle szybko rosnących.

Teraz znamy już właściwą temperaturę korzeni. Jak ją jednak utrzymać? W zależności od preferowanej metody uprawy mamy kilka możliwości, jak skutecznie zapobiegać wahaniom temperatur.

• temperatura doprowadzanego powietrza, czyli do wnętrza przestrzeni uprawowej (namiot uprawowy, indoor itp.)
• użyty rodzaj źródła sztucznego oświetlenia (czyli czy to HPS czy LED)

Aby lepiej zobrazować wpływ dwóch powyższych czynników przy uprawie indoor, posłużą nam następują trzy przykłady modelowe:

1. Temperatura doprowadzanego powietrza wynosi 19–21 °C i oświetlasz rośliny światłem lamp wyładowczej. Taka kombinacja jest całkowicie w porządku. W fazie ciemności, gdy lampy wyładowcze nie świecą, temperatura jest idealna, a po włączeniu oświetlenia wzrośnie tylko do około 30 °C. Taka temperatura doprowadzanego powietrza powoduje nocne naturalne ochłodzenie substratu, który nawet w fazie świetlnej (w ciągu dnia) nie zdąży się przegrzać ponad miarę.
2. Temperatura doprowadzanego powietrza to 24 °C. Jeśli dotyczy to powietrza doprowadzanego do uprawy w nocy, czyli w fazie ciemności, jesteśmy już na granicy akceptowalnych warunków dla optymalnego rozwoju roślin. Problem polega głównie na tym, że ich korzenie nie mają takiej możliwości jak w punkcie 1, żeby ochłodzić się w nocy do niższej temperatury. A w ciągu dnia, gdy zaczyna się faza świetlna, temperatura powietrza w przestrzeni uprawowej gwałtownie zacznie rosnąć. Jeśli do oświetlenia używamy wciąż klasycznych lamp wyładowczych, powinniśmy być ostrożniejsi niż przy wykorzystaniu oświetlenia LED, które w porównaniu z wydajną lampą wyładowczą emituje znacznie mniej ciepła. Z drugiej strony, jeśli na przykład uprawiasz gatunki lubiące ciepło, wyższa temperatura doprowadzanego powietrza ułatwi osiągnięcie idealnej temperatury dla fazy świetlnej.
3. Ekstremalne sytuacje, gdy doprowadzone powietrze ma temperaturę 25 °C lub więcej, albo odwrotnie temperatura doprowadzanego powietrza ledwo sięga 18 °C. W obu przypadkach nie da się osiągnąć optymalnego zakresu temperatur w strefie korzeniowej. Jak ratować sytuację? Podczas nocy za pomocą ogrzewania, jeśli potrzebujesz podnieść temperaturę w uprawie. Gdy problem jest dokładnie odwrotny i Twoje rośliny nie zdążają się wystarczająco ochłodzić, pomoże klimatyzacja lub nowoczesna lampa LED do uprawy, która jest oszczędna, pełnospektralna i wytwarza w otoczeniu jedynie znikome ilości ciepła.

Ważną rolę odgrywa także roztwór odżywczy i jego temperatura

Temperatura mierzone w strefie korzeni jest logicznie również zależna od temperatury roztworu odżywczego. Dlatego warto przeczytać także oddzielny artykuł: Dlaczego i jak utrzymywać stabilną temperaturę roztworu odżywczego? Znowu dochodzimy do tego, że zakres temperatur w substracie będzie wykazywał znacznie mniejsze zmiany niż w systemach hydroponicznych. Wysokiej jakości substrat torfowy utrzymuje swoje własne zakresy temperatur. W systemach hydroponicznych i w zbiornikach do automatycznego nawadniania roślin czasem stosuje się tzw. chłodnice przepływowe.

I jeszcze jedna (bardzo) ważna uwaga na zakończenie tego artykułu, bo także wiąże się z temperaturą podlewania. Niektórzy mniej doświadczeni hodowcy, gdy nabędą wrażenie, że system korzeniowy ich roślin jest znacznie przegrzany lub wręcz przeciwnie cierpi z powodu niskich temperatur, zaczynają w dobrej wierze działać niepraktycznie. Próbują dosłownie chłodzić lub ogrzać korzenie za pomocą podlewania (woda + składniki odżywcze), które jednak powinno mieć dokładnie taką temperaturę, jaka panuje w strefie korzeni (zob. link do artykułu powyżej). Jeśli więc chciałbyś ochłodzić lub ogrzać system korzeniowy poprzez podlewanie wodą o temperaturze różniącej się o kilka stopni od aktualnej temperatury strefy korzeni, narażasz korzenie swoich roślin na stres, który może znacząco spowolnić ich rozwój.

Temperatura korzeni i zdrowie roślin zależą teraz wyłącznie od Ciebie — możliwości i zasady już znasz. Jeśli chciałbyś nas o cokolwiek zapytać lub chcesz np. porady przy konfiguracji wyposażenia Twojej uprawy indoor, jesteśmy do dyspozycji pod znanym adresem e-mail info@higarden.cz.

Polecamy również te produkty:

• LED Set 720W Lumii Black
• Biotabs Starterpack
• Secret-Icer, extrahovací pytle

Co warto przeczytać dalej:

• VIPARSPECTRA i uprawa pod LED - zdecydowanie dobry pomysł!
• Jak zwiększyć zawartość terpenów w plonie?
• Aqua Master Tools - cyfrowe przyrządy pomiarowe z Holandii