Interesuje Cię hydroponiczna uprawa roślin, a może zajmujesz się nią już od jakiegoś czasu? Jeśli w systemach hydroponicznych zmagasz się z pojawianiem się pleśni lub Twoje rośliny nie rosną tak szybko, jak powinny, a jakość zebranych kwiatów czy plonów pozostawia wiele do życzenia, być może nie doceniasz znaczenia optymalnej temperatury pożywki. Dzięki prawidłowej i stabilnej temperaturze roztworu odżywczego możesz zapobiec tym problemom.

Jeśli regularnie czytasz naszego bloga, wiesz, że zdecydowanie nie po raz pierwszy podkreślamy tutaj znaczenie wysokiej jakości podlewania pod każdym względem, począwszy od tego, jaką wodą podlewasz swoje rośliny. Szczególnie w hydroponice jakość wody i rozpuszczonych w niej składników odżywczych odgrywa niezwykle ważną rolę i stanowi podstawę udanej uprawy zarówno w środowisku indoor, jak i outdoor. Oprócz filtrowania wody monitorujemy pH i EC roztworu odżywczego, co umożliwiają nam pH i EC metry. (Możesz również przeczytać artykuły: Jakie pH roztworu odżywczego wybrać oraz Przewodność elektryczna roztworu – EC). Filtracja, pH, EC – ale co z temperaturą? Wielu growerów wciąż zapomina, jak bardzo ważna jest jej stabilność.

Temperatura pożywki a rozpuszczony tlen

W przypadku recyrkulacyjnych systemów hydroponicznych typu (NFT, Ebb&Flow, Atami Wilma itp.) ma to podwójne znaczenie. Szczególnie w przypadku tych metod hydroponicznych praktycznie każdy stopień Celsjusza poza optymalnym zakresem temperatur stanowi problem, który później negatywnie wpływa na rezultaty Twojej pracy.

Wkrótce przejdziemy do idealnych temperatur. Najpierw wyjaśnijmy ważną zależność między temperaturą wody a ilością rozpuszczonego w niej tlenu. Jak wiadomo, rośliny potrzebują jak największej ilości tlenu do zdrowego i energicznego rozwoju. Jak widać na wykresie, między temperaturą wody a ilością rozpuszczonego tlenu istnieje zależność.

Za to, że w wodzie rozpuszcza się coraz mniej tlenu, odpowiadają następujące czynniki:

• Rosnąca temperatura
• Ilość rozpuszczonych substancji
• Ciśnienie atmosferyczne

Na temperaturę, która w największym stopniu wpływa na końcowe nasycenie wody tlenem, a także na ilość rozpuszczonych w niej substancji (składników odżywczych), możemy w przeciwieństwie do ciśnienia dobrze wpływać. To dobra wiadomość, ponieważ jeśli temperatura roztworu odżywczego przez dłuższy czas jest zbyt wysoka lub zbyt niska, rośliny będą prawdopodobnie znacznie osłabione, a tym samym nie będą w stanie w pełni wykorzystać swojego potencjału. Dlatego dzięki prawidłowej temperaturze pożywki zalecamy unikać w większości przypadków nieuniknionych konsekwencji prowadzących jedynie do przeciętnych plonów.

Skutki długotrwale wysokiej temperatury pożywki:

• Spada ilość tlenu rozpuszczonego w wodzie. Niedostateczny dopływ tlenu negatywnie wpływa na rozwój systemu korzeniowego roślin, ich wzrost, ogólną kondycję oraz końcową jakość.
• Podlewanie, którego temperatura przez dłuższy czas utrzymuje się powyżej optymalnego poziomu, znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia chorób grzybowych lub bakteryjnych roślin.
• Wysoka temperatura pożywki w połączeniu z intensywnym oświetleniem, niezależnie od tego, czy są to promienie sztuczne, czy słoneczne, często prowadzi do pojawienia się glonów. Glony zużywają wtedy jeszcze więcej tlenu.

Skutki długotrwale niskiej temperatury pożywki:

• Powolny wzrost roślin.
• Roślinom może grozić niedożywienie, ponieważ zbyt zimny roztwór odżywczy uniemożliwia im pobranie odpowiedniej ilości składników odżywczych.

Uważaj na wahania temperatury, czyli stabilność przede wszystkim

Jeśli chodzi o temperaturę wody, a dokładniej roztworu odżywczego (pożywki), szczegółowo omówiliśmy ryzyko związane z obiema skrajnościami. Kolejnym poważnym i częstym problemem podczas uprawy ziół, roślin rolniczych czy innych gatunków roślin są jednak częste zmiany temperatury wody, które powodują u roślin niepotrzebny stres, a właściwie szok.

Dlatego za wszelką cenę unikaj wahań temperatury! Staraj się utrzymywać temperaturę roztworu odżywczego przy możliwie najmniejszych zmianach, aby dzięki stabilnej temperaturze pożywki Twoje rośliny mogły stabilnie rosnąć i pozostać żywotne aż do zbiorów.

Tym ważnym ostrzeżeniem dotknęliśmy tematu roślin i stresu, któremu poświęciliśmy osobny artykuł: Stres szkodzi również roślinom, czyli stres abiotyczny roślin.

Jaką temperaturę pożywki utrzymywać w systemach hydroponicznych?

Decyduje o tym źródło wody, ale także otoczenie.

Najpierw mierzymy temperaturę w zbiorniku na wodę. Zbiornik może być zewnętrzny lub stanowić część recyrkulacyjnego systemu hydroponicznego. Podczas pomiaru pamiętaj o znanym powiedzeniu „Dwa razy mierz...” i dla pewności zmierz temperaturę w zbiorniku kilka razy. Zmierzone wartości mogą się bowiem różnić w zależności od aktualnej pory dnia. Niezawodnymi pomocnikami podczas częstego pomiaru temperatury roztworu odżywczego będą dla Ciebie kombinowane pH i EC metry, które potrafią również mierzyć temperaturę, dzięki czemu zawsze będziesz mieć pod kontrolą wszystkie te ważne parametry pożywki. Do pomiaru samej temperatury wystarczy również klasyczny termometr do wody.

Możliwość wykonywania pomiarów kombinowanych, w tym pomiaru temperatury, oferują na przykład bardzo popularne mierniki w praktycznej walizce renomowanego producenta Milwaukee. Polecamy na przykład zestaw wodoodpornych mierników Milwaukee KIT – Martini pH55 + EC60. Do hydroponikiTDS jest idealny między innymi dzięki możliwości pomiaru także wartości Total Dissolved Solids, czyli całkowitej ilości soli rozpuszczonych w roztworze odżywczym.

Jeśli docenisz bardziej zaawansowane technicznie urządzenie kombinowane, które nosi już oznaczenie monitora, polecamy Bluelab Guardian Monitor do monitorowania kwasowości, przewodności i temperatury pożywki. Jego niewątpliwą zaletą jest możliwość ustawienia alarmu, który automatycznie powiadomi Cię za każdym razem, gdy wartości wyjdą poza normę.

Teraz przechodzimy do sedna sprawy, czyli zalecanych temperatur roztworu odżywczego w hydroponicznej uprawie roślin. Chętnie podalibyśmy Ci dokładne liczby, jednak nawet gdybyś poszukał informacji w innych miejscach w internecie, zalecane wartości dla hydroponiki będą się nieco różnić. Doświadczenia profesjonalnych growerów mówią więc jasno. Najważniejsze jest obserwowanie kondycji roślin i elastyczne reagowanie na zmiany. Możesz jednak śmiało oprzeć się na poniższych informacjach.

• Temperatura roztworu odżywczego w systemach recyrkulacyjnych: orientacyjne minimum 15 °C, orientacyjne maksimum 26 °C.
• Zakres 20–25 °C zapewnia podczas hydroponicznej uprawy roślin odpowiednią temperaturę dla zdrowego rozwoju systemu korzeniowego. A jak zapewne już wiesz, zdrowy system korzeniowy stanowi podstawę każdych porządnych plonów.
• Ogólnie obowiązuje również zasada, że przy temperaturach przekraczających 25 °C dochodzi do rozwoju pasożytniczych grzybów (lęgniowców) z rodzaju Pythium.

Co zrobić, gdy zmierzysz nieprawidłowe temperatury?

Jeśli termometr, miernik lub monitor wskazuje wartości znacznie odbiegające od podanych poziomów, należy zareagować. Na temperaturę roztworu odżywczego można wpływać bezpośrednio lub pośrednio.

Pośrednia regulacja temperatury roztworu odżywczego

Indoor growerzy mają nieco łatwiej niż osoby zajmujące się hydroponiką w warunkach outdoor. W namiocie do uprawy istnieje bowiem kilka możliwości zmiany temperatury panującej w przestrzeni uprawowej, a tym samym wpływania na temperaturę w zbiorniku. Oto one:

• W zależności od potrzeb zmienić rodzaj oświetlenia w zależności od emisji ciepła.
• LED, CFL lub energooszczędne lampy albo CMH lampy wyładowcze emitują mniej ciepła.
• HPS i MH lampy wyładowcze emitują znacznie więcej ciepła.
• Użyć wewnątrz namiotu do uprawy ogrzewania lub odwrotnie - chłodnicy powietrza.
• Doprowadzić do przestrzeni uprawowej zimne lub ciepłe powietrze za pomocą wentylatora. 

Bezpośrednia regulacja temperatury roztworu odżywczego

Bezpośrednie rozwiązanie jest zdecydowanie skuteczniejsze w kwestii regulacji temperatury w zbiorniku z pożywką, ponieważ nie trzeba skomplikowanie zmieniać pozostałych parametrów środowiska uprawowego.

• Łatwą optymalizację temperatury wody w zbiorniku umożliwia sterowane cyfrowo chłodzenie do zbiornika, czyli chiller. Jest to przepływowe urządzenie wodne regulujące temperaturę w zakresie od 18 °C do 35 °C. Niezależnie od tego, czy zmagasz się z niskimi, czy wysokimi temperaturami, wystarczy podłączyć chiller do zbiornika lub systemu hydroponicznego, a stała temperatura roztworu odżywczego stanie się dla Ciebie oczywistością! Chillery renomowanej marki Boyu są ponadto bardzo ciche, a przy rozsądnym użytkowaniu cieszą również długą żywotnością. Są dostępne w czterech wariantach. Przy wyborze, oprócz ceny, zalecamy kierować się przede wszystkim przepływem wody i zalecaną pojemnością zbiornika.

• Sprawdzone grzałka zanurzeniowa do zbiornika BOYU jest wyposażona we wbudowany regulator temperatury (termostat), dzięki czemu łatwo ustawisz żądaną temperaturę, po prostu obracając pokrętło regulacyjne. W zależności od potrzeb możesz wybrać wariant o mocy 100 W, 200 W lub 300 W.

Niezależnie od tego, czy chodzi o wybór chłodzenia, ogrzewania czy jakąkolwiek inną poradę związaną z prawidłową temperaturą roztworu odżywczego lub hydroponiką ogólnie, czekamy na Twoje pytania pod znanym adresem e-mail info@higarden.pl.

Ponadto polecamy następujące produkty:

• TECO HY-500 - chłodzenie i ogrzewanie do zbiornika
• Atami WILMA Small - 4x6L, 60x60x20cm
• BioNova Hydro Supermix

Co przeczytać dalej:

• Torus Hydro perfectpH: rewolucyjny pH stabilizator
• TBOX: nowość, która się opłaca!
• Hydroponika łatwo: nawadnianie kropelkowe (drip)