Upraw trzy rośliny na zewnątrz – część 5: Ochrona roślin przed szkodnikami
W drugiej połowie czerwca rozpoczyna się astronomiczne lato, a sezon uprawy na zewnątrz nabiera tempa. Rosnące temperatury i słoneczne dni sprzyjają jednak nie tylko roślinom, lecz także szkodnikom. W polskich ogrodach i szklarniach najczęściej spotykamy ślimaki, przędziorki, mączliki oraz różne rodzaje gąsienic. W piątym odcinku serii „Wyhoduj sobie trzy rośliny outdoor” rozprawimy się z najczęściej występującymi szkodnikami w polskich ogrodach.
W poprzednim odcinku zajmowaliśmy się nawożeniem w fazie wegetatywnej i nauczyliśmy się, jak prawidłowo podlewać oraz przycinać rośliny. Jeśli wszystko przebiega zgodnie z planem, Twoje rośliny powinny mieć duże liście o zdrowym zielonym kolorze i rosnąć jak na drożdżach. Zagrożeniem mogą być jednak szkodniki. Podczas uprawy na zewnątrz praktycznie nie da się ich uniknąć. Dlatego przezorni growerzy outdoorowi zazwyczaj stosują szereg działań profilaktycznych i nie czekają, aż pojawi się infestacja.
Dobrą praktyką jest umieszczenie w otoczeniu roślin tablic lepowych, które pomagają monitorować występowanie szkodników i częściowo służą również jako bariera ochronna. Różne kolory tablic lepowych przyciągają różne rodzaje owadów. Skuteczne podczas uprawy na zewnątrz są również profilaktyczne opryski ochronne przeciwko owadom naturalnymi pestycydami. Dobrą praktyką jest sadzenie roślin wspierających w otoczeniu grządek, które przyciągają naturalnych drapieżników owadów i odstraszają szkodniki. Często są to pachnące zioła, których możesz używać w kuchni!
Ślimaki
Ślimaki można znaleźć praktycznie w każdym ogrodzie, a największe zagrożenie stanowią przede wszystkim dla świeżo przesadzonych młodych roślin i sadzonek. Ślimaki żywią się liśćmi i są najbardziej aktywne nocą, po deszczu lub podlaniu ogrodu. Ich obecność na roślinach łatwo rozpoznać po obgryzionych liściach i śluzowatych śladach.
Profilaktyka przeciwko ślimakom polega na ograniczeniu liczby miejsc, w których mogą się one ukrywać przed upałem i rozmnażać. Jaja ślimaków często można znaleźć pod kamieniami, starymi kawałkami drewna, a także podstawkami pod doniczki. Im mniej takich miejsc, tym mniej ślimaków będzie w Twoim ogrodzie.
Ochrona roślin przed ślimakami w postaci miedzianych taśm jest najskuteczniejsza podczas uprawy w doniczkach i na podwyższonych grządkach. Pomaga również rozsypanie wokół roślin trocin, piasku lub popiołu albo posadzenie wzdłuż krawędzi grządek gatunków o intensywnym zapachu, takich jak lawenda, tymianek czy czosnek.
Sprawdzonym środkiem przeciwko ślimakom są nietoksyczne granulki przeciwko ślimakom na bazie żelaza, które wystarczy rozsypać wokół roślin. Skuteczna jest również biologiczna ochrona roślin przed ślimakami w postaci nicieni z rodzaju Phasmarhabditis.
Może Cię zainteresować: Kompletny poradnik dotyczący zwalczania ślimaków
Przędziorki
Przędziorki to szkodniki, których wielu growerów obawia się najbardziej. Te małe, podobne do pająków organizmy rozmnażają się niezwykle szybko, pokrywają liście i kwiaty drobnymi pajęczynami, wysysają soki i wnikają w każdą szczelinę rośliny. Jeśli grower nie zareaguje na czas, przędziorki mogą zniszczyć plony w ciągu kilku tygodni. Przędziorki są bardzo małe (mają zaledwie około 0,4 mm), dlatego na początku łatwo ich nie zauważyć. Najczęściej żyją pod liśćmi, a ich obecność zdradzają drobne żółtobiałe kropki na liściach i delikatne pajęczynki.
Profilaktyka przeciwko przędziorkom podczas uprawy outdoor w dużej mierze opiera się na wspieraniu naturalnych mechanizmów obronnych roślin. Rośliny uprawiane na zewnątrz są w pewnym stopniu chronione przez wiatr i regularne deszcze, które mechanicznie usuwają przędziorki z roślin. Pomagają również naturalni drapieżnicy przędziorków, tacy jak biedronki, różne roztocza i pająki. Zdrowy ogród pełen różnorodnego życia stanowi zatem pierwszą ochronę przed rozmnażaniem się przędziorków.
Ochrona roślin przed przędziorkami w postaci profilaktycznych oprysków jest zazwyczaj lepszym rozwiązaniem niż dopuszczenie do zadomowienia się szkodników na roślinach. Skutecznymi naturalnymi opryskami przeciwko przędziorkom są emulsje olejowe (Biocont NeemAzal, Rock Effect) lub uniwersalne naturalne opryski ochronne i mydła (BioBizz Leaf Coat, Canna Cure, NATURA, BHB MM, Spider Plant). Stosuj profilaktyczny oprysk na rośliny regularnie, zgodnie z zaleceniami producenta, przez cały okres wegetacji.
Sprawdzonym środkiem przeciwko przędziorkom są chemiczne opryski przeciwko przędziorkom i owadom ssącym, zwane akarycydami (Biocont PREV-GUARD, AgroBio Karate, SmC Spidermite Control, Agro Sviluška STOP, Spruzit Pest Free, Nissorun). Te pestycydy często mają długi okres karencji, a podczas uprawy roślin leczniczych mogą być stosowane wyłącznie na częściach roślin, które nie są przeznaczone do spożycia, i tylko w okresie wegetatywnym. Przed użyciem zawsze dokładnie zapoznaj się z ryzykiem związanym z danym preparatem.
Może Cię zainteresować: Kompletny poradnik dotyczący ochrony plonów przed przędziorkami
Mszyce
Mszyce to zbiorcze określenie rodzaju szkodników należących do owadów, obejmującego wiele specyficznych podgatunków. W naszych ogrodach najczęściej spotykamy gatunki mszyc żyjące na liściach, gdzie wysysają soki, osłabiając rośliny oraz przenosząc na nie choroby i patogeny. Dorosłe mszyce osiągają długość 4–6 milimetrów, a ich kolor może się różnić w zależności od gatunku: od żółtego, przez zielony, aż po brązowy. Mogą mieć skrzydła, ale nie muszą. Mszyce często żyją w symbiozie z mrówkami, które spijają spadź, czyli słodką wydzielinę pozostawianą przez mszyce. Typowymi objawami zaatakowania przez mszyce są poskręcane liście i lepkie ślady.
Profilaktyka przeciwko mszycom podczas uprawy outdoor jest podobna jak w przypadku przędziorków. Zdrowe rośliny i różnorodny ogród stanowią pierwszą i najważniejszą linię obrony. Mszyce mają wielu naturalnych wrogów: od biedronek, przez larwy bzygów, złotooki i drapieżne pluskwiaki, aż po pasożytnicze osy.
Naturalne opryski ochronne przeciwko mszycom są skuteczną metodą profilaktyki, podobnie jak w przypadku przędziorków i innych szkodników (zobacz wyżej).
Sprawdzonym środkiem przeciwko mszycom są chemiczne insektycydy przeciwko owadom ssącym. Mszyce szybko jednak wytwarzają na nie odporność, a chemicznych pestycydów nigdy nie należy stosować poza okresem wegetatywnym. Przed użyciem zawsze dokładnie zapoznaj się z instrukcją stosowania i ryzykiem związanym z danym preparatem.
Mączliki
Mączliki (Aleyrodidae) to małe białe muchówki spokrewnione z mszycami, które również żywią się, wysysając soki. Podczas uprawy outdoor mączliki najczęściej występują w szklarniach, ale spotykamy je także podczas uprawy na podwyższonych grządkach i w doniczkach. Dorosłe mączliki łatwo zauważyć. Muchówki o długości 1–2 milimetrów zwykle latają tuż przy roślinach lub przesiadują na liściach. Charakterystyczne dla mączlików jest składanie jaj na spodniej stronie liści w układzie kołowym.
Profilaktyka przeciwko mączlikom podczas uprawy outdoor polega na regularnych opryskach i dbaniu o bioróżnorodność ogrodu, podobnie jak w przypadku innych szkodników (zobacz wyżej). Mączliki przyciąga żółty kolor, dlatego żółte tablice lepowe są skutecznym sposobem na wykrycie i częściowe ograniczenie infestacji.
Opryski ochronne przeciwko mączlikom są najskuteczniejsze w postaci olejów roślinnych, przede wszystkim tych zawierających olej z neemu indyjskiego (Biocont NeemAzal).
Sprawdzonym środkiem przeciwko mączlikom są chemiczne insektycydy przeciwko owadom ssącym, z uwzględnieniem wszystkich specyficznych zasad ich stosowania (zobacz wyżej). Rzadko jednak zdarza się, aby mączliki zagrażały roślinom na tyle, by konieczne było zastosowanie tak drastycznych środków.
Gąsienice
Gąsienice to larwy motyli i ciem, które żerują na liściach roślin i są częstym problemem podczas polowej uprawy roślin. W przydomowych ogrodach do nadmiernego rozmnażania się gąsienic dochodzi tylko sporadycznie i zazwyczaj nie stanowią one poważnego problemu dla growerów.
Profilaktyka przeciwko gąsienicom polega na przestrzeganiu zasad integrowanej ochrony roślin (IPM), czyli dbaniu o ogród, regularnych opryskach i zapewnieniu roślinom prawidłowego odżywiania.
Po dzisiejszej małej wycieczce do świata owadów w następnym odcinku naszej serii wrócimy do uprawy. Opowiemy o tym, jak zadbać o rośliny przed rozpoczęciem kwitnienia, aby jesienią odwdzięczyły się jak najbardziej obfitymi plonami.