Stres szkodzi również roślinom, czyli stresy abiotyczne roślin

Z roślinami jest tak jak z ludźmi. Ich zdrowie zależy od warunków życia, właściwego  odżywiania, a także od tego, że intensywny stres, czyli „wróg plonów”, im szkodzi. Jaki stres? W tym  artykule skupimy uwagę właśnie na konkretnych czynnikach stresowych, z którymi Twoje rośliny  zdecydowanie nie powinny mieć do czynienia, jeśli chcesz doczekać się pięknych plonów. Przeczytaj, jak zapobiegać  negatywnym wpływom. 

Podobnie jak człowiek, każda roślina ma określone predyspozycje genetyczne i wrodzoną odporność.  Nowoczesne uprawy, podobnie jak medycyna, dysponują skutecznymi środkami wzmacniającymi naturalne  mechanizmy obronne roślin, a także praktycznymi urządzeniami pomagającymi utrzymać optymalne warunki dla ich wzrostu i witalności. 

Gdy roślina wielokrotnie lub przez długi czas jest narażona na nadmierny stres, pojawia się reakcja stresowa.  Receptory rośliny, na przykład fotosensory reagujące na intensywność promieniowania świetlnego, uruchamiają  najpierw pewnego rodzaju wewnętrzny alarm, który aktywuje wszystkie dostępne mechanizmy obronne, dzięki którym  roślina może dalej przetrwać. Ten okres odporności rzadko kończy się bez większych szkód. Zwykle roślina zostaje uszkodzona,  a czasem nawet całkowicie zniszczona wskutek wyczerpania, podobnie jak kwiat na ilustracji. 

W przeciwieństwie do nas, ludzi, rośliny są przytwierdzone do podłoża. Nie mogą więc uciec przed stresorami za najbliższy róg ani do  strefy wellness. Dlatego zadaniem każdego growera jest zrównoważenie odpowiednich warunków, aby rośliny, którymi się opiekuje,  były spokojne i pełne życia. Poniżej omówimy najczęstsze abiotyczne czynniki stresowe. Z punktu widzenia  growera pod tym pojęciem możemy rozumieć zalanie, niedobór składników odżywczych, zbyt wysokie  natężenie promieniowania, niskie temperatury i tym podobne. Jak mówi przysłowie, wszystko w nadmiarze szkodzi. Dotyczy to także świata roślin. Przyczyną  stresu może być zarówno niedobór, jak i nadmiar. Często spotykamy się również z połączeniem kilku  czynników jednocześnie. Na przykład więdnięcie, którego główną przyczyną jest niedobór wody, może być jednocześnie  reakcją na nadmierne promieniowanie. Zdolność roślin do tolerowania stresu zależy przede wszystkim od jego intensywności i czasu  trwania. Stres cieplny może zniszczyć plony w krótkim czasie. Niedobór wody w ciągu kilku  dni... 

Fizyczne czynniki stresowe 

• skrajnie wysokie lub niskie temperatury 
• susza (deficyt wody), a także nadmierne podlewanie lub zalanie 
• uszkodzenia mechaniczne 

Do najczęstszych abiotycznych stresorów roślin należy nieodpowiedni klimat. Jeśli uprawiasz rośliny na zewnątrz (outdoor),  każdego roku należy zwracać szczególną uwagę na rośliny, zwłaszcza podczas upalnego lata. Poszczególne gatunki 

mają swoje optimum temperaturowe, któremu możemy doskonale sprostać przede wszystkim w przypadku uprawy  wewnątrz (indoor). Mikroklimat wewnątrz namiotu do uprawy lub pomieszczenia uprawowego można wygodnie regulować dzięki wentylatorom i wiatrakom, a w razie potrzeby także ogrzewaniu. Zmiana temperatur na zewnątrz często wymaga jednak również  zmiany ustawień elementów wewnętrznych. Podczas letnich upałów Twoje rośliny docenią obecność CMH lub oświetlenia LED ze względu na mniejszą ilość emitowanego ciepła w środowisku uprawowym. 

Równie wyniszczający jak upał może być dla roślin także chłód, a w przypadku uprawy na zewnątrz (lub w dużej  szklarni zewnętrznej) również mróz. Pod wpływem niskich temperatur wewnątrz roślin dochodzi do zmian w strukturach  komórkowych, spowalnia się wzrost i liście tracą kolor. Podczas mrozów i przymrozków dochodzi do uszkodzenia tkanek. Na  chłód bardzo wrażliwe są na przykład pomidory i fasola. 

Przed granicznymi temperaturami zawsze chroń korzenie tak samo jak nadziemne części roślin. 

W hydroponice chroń zbiorniki z pożywką przed bezpośrednim światłem i utrzymuj temperaturę 18-26  °C. Pomóc może w tym chłodzenie zbiorników. 

Utrzymywanie optymalnej temperatury i wilgotności powietrza z wykorzystaniem nawilżaczy i cyfrowych urządzeń pomiarowych jest  stosunkowo łatwe, jednak wielu początkujących popełnia błąd przy umieszczaniu sondy termohigrometru, który nie powinien zabraknąć w podstawowym wyposażeniu żadnego growera. Zalecamy umieścić sondę  w górnej jednej trzeciej wysokości rośliny, czyli tuż pod wierzchołkiem. Wentylatory cyrkulacyjne są idealnym  pomocnikiem, który zapewnia stały przepływ powietrza wokół roślin. Wyższą wilgotność potrzebną dla  młodych roślin doskonale utrzymuje się podczas przygotowywania rozsady w małych szklarenkach i propagatorach. 

Susza wiąże się z obniżoną wilgotnością powietrza i jest ogólnie lepiej znoszona przez rośliny o krótszym cyklu  życia. Suchy substrat jest jednak zdecydowanie niewłaściwy, ponieważ nie wspiera rozwoju nowych korzeni. Przyroda  wyposażyła liście roślin w mikroskopijne aparaty szparkowe, które otwierają się i zamykają w zależności od wilgotności  powietrza. Gdy roślina odczuwa suszę, zamyka aparaty szparkowe, aby zapobiec utracie wody. Problem dla  growera polega na tym, że zamknięte aparaty szparkowe niezbyt dobrze współgrają z efektywną fotosyntezą.  Zwracaj więc uwagę na odwodnienie przez cały cykl uprawy. Najlepszą profilaktyką jest regularne  nawadnianie.  

Wspomnianym czynnikom abiotycznym doskonale zapobiegają również innowacyjne perforowane doniczki marki  Hercules oraz inne doniczki tekstylne, które pomagają w prawidłowym nawadnianiu i utrzymują optymalne  napowietrzenie systemu korzeniowego. 

Zalecane zakresy temperatury i wilgotności dla uprawy indoor: 

W fazie wzrostu idealna temperatura przy włączonym oświetleniu wynosi 21-28 °C, w nocy 18-23 °C, a wilgotność od 50 do 70 procent.  W fazie kwitnienia i tworzenia owoców zaleca się niższą wilgotność powietrza 35-50 % przy temperaturze w dzień 21-26  °C i w nocy w zakresie 18-23 °C. Młode rośliny dobrze rozwijają się przy wyższej wilgotności powietrza do 80 %.

Chemiczne czynniki stresowe 

• Niedożywienie roślin i substratu 

Prawidłowe, a właściwie bogate odżywianie roślin jest podstawą zdrowych i soczystych plonów. Możliwości dzisiejszego  growera są tak różnorodne, że przy odpowiedniej pielęgnacji roślin ten czynnik stresowy można praktycznie  całkowicie wyeliminować dzięki bogatej ofercie nawozów i dodatków wspomagających dla fazy wzrostu i kwitnienia. Wystarczy  wyposażyć się w odpowiednie składniki odżywcze, aby roślinom i ich korzeniom niczego nie brakowało. Możemy spotkać się także z  niedoborem tlenu, dlatego nie zapominaj o odpowiednim napowietrzeniu substratu, które zapewnia  na przykład perlit.  

W przypadku ziemi kolejnym problemem związanym z procesami chemicznymi oddziałującymi na roślinę jest jej  przenawożenie. Zasolenie ziemi, zarówno naturalne, jak i sztuczne, ogranicza pobieranie wody. 

Ważne jest również zapewnienie, aby roślina nie musiała mieć do czynienia z wysokim stężeniem toksycznych jonów i metali ciężkich,  takich jak rtęć, aluminium czy kadm. Toksyny może zawierać także zanieczyszczona woda, dlatego znaczenie ma to, w  jakiej wodzie uprawiasz rośliny i jaką wodą je podlewasz. (To tak ważny temat, że wkrótce poświęcimy mu  osobny artykuł). Obecność toksyn zakłóca pobieranie składników odżywczych z wody lub ziemi i zaburza równowagę  mineralną. Metale ciężkie nie tylko bezpośrednio zagrażają życiu rośliny, ale mogą całkowicie zniszczyć  końcowe plony! 

• Zanieczyszczone powietrze 

Tak jak toksyny mogą oddziaływać z gleby, rośliny i uprawy rolne pochłaniają wiele szkodliwych substancji  (zwłaszcza podczas uprawy outdoor) z powietrza, co oczywiście im szkodzi. Mowa przede wszystkim o rodnikach  tlenowych, takich jak ozon, którego nadmiar w otoczeniu zielonych części roślin znacznie przyspiesza procesy  starzenia. Oprócz ozonu growerzy spotykają się z działaniem dwutlenku siarki, amoniaku i tlenków azotu. 

• Nadmiar światła 

Do powstawania rodników tlenowych przyczynia się również nadmierna ilość światła. Skutkiem jest niszczenie chlorofilu.  Mówiąc prościej, w namiocie do uprawy lub szklarni wystarczy nie przesadzić. Na zewnątrz należy natomiast  wykorzystać ogrodniczą intuicję wraz z informacjami o posadzonych roślinach i na tej podstawie zapewnić im  odpowiedni poziom ekspozycji.

Wierzymy, że czas poświęcony na lekturę pomoże Ci w praktyce uniknąć częstych błędów, za które płacą rośliny i  portfel, i życzymy, aby rośliny pod Twoją opieką rozwijały się jak najlepiej! Jeśli chcesz nas o coś  zapytać, jesteśmy tu dla Ciebie każdego dnia — zadzwoń lub napisz na info@higarden.pl, aby uprawa z nami była dla Ciebie prawdziwą przyjemnością.

- Perlit
- Oświetlenie LED
- Oświetlenie CMH
- Termohigrometry
- Mierniki EC / pH