Mikoryza, czyli wysokie plony bez chemii
Czy wiesz już, czym jest mikoryza? Symbioza, czyli wzajemnie korzystne współżycie grzybów mikoryzowych z korzeniami roślin. Ta niezwykła relacja symbiotyczna jest znana z natury. Jeśli wykorzystasz tę wiedzę podczas uprawy roślin w ziemi, Twoje rośliny będą czerpać z niej korzyści aż do zbiorów, kiedy wywołają na Twojej twarzy prawdziwy uśmiech. Czy uprawa ziół, owoców lub warzyw wciąż stanowi dla Ciebie spore wyzwanie? Na początku masz wrażenie, że mimo stosowania sprawdzonych porad i sumiennego nawożenia zgodnie z tabelami dawkowania Twoje rośliny raczej wegetują, niż energicznie rosną i pięknie się rozwijają? Dzięki mikoryzie wszystko może szybko zmienić się na lepsze!
Współpraca z mikroorganizmami glebowymi jest dla roślin całkowicie niezastąpiona. Potwierdzają to również statystyki, z których wynika, że do 90% spośród około 400 000 znanych gatunków roślin pozwala grzybom symbiotycznym tworzyć kolonie w swoim systemie korzeniowym. A kiedy zjawisko to zaczęto wykorzystywać w uprawie roślin? Zaskakujące jest to, że dopiero stosunkowo niedawno. Mimo że pod koniec XIX wieku niemiecki naukowiec A. B. Frank podczas swoich badań zauważył, że sosny rosnące w naturalnej glebie z grzybami leśnymi radzą sobie lepiej niż sosny posadzone w sterylnym środowisku, minęło ponad sto lat, zanim naukowcy z całego świata zaczęli przypisywać temu odkryciu odpowiednie znaczenie. Na szczęście w ostatnich latach sytuacja wygląda dokładnie odwrotnie, dlatego growerzy mają dostęp do przystępnych produktów wykorzystujących to zjawisko botaniczne, aby poprawić wzrost i plony uprawianych roślin oraz upraw.
Dlaczego właśnie grzyby?
Ponieważ w królestwie roślin nie mają sobie równych, jeśli chodzi o strategie przetrwania i pozyskiwania składników odżywczych w najróżniejszych środowiskach, w tym w ekstremalnych warunkach - od słonej wody w morzach aż po obszary polarne. Jeśli posuniemy się do skrajności, odkryjemy, że naukowcy zdążyli już znaleźć również gatunki zdolne przetrwać promieniowanie kosmiczne! Grzyby należą do tak zwanych organizmów heterotroficznych, które w przeciwieństwie do roślin zdolnych do fotosyntezy muszą pozyskiwać składniki odżywcze wyłącznie od innych organizmów. Z tego punktu widzenia wyróżniamy następujące rodzaje grzybów:
- Grzyby pasożytnicze: Ten rodzaj grzybów czerpie składniki odżywcze z żywych organizmów. Skoro mówimy już o ekstremach, niektóre gatunki pasożytnicze potrafią nawet zabić swoich żywicieli.
- Saprofagi: Ten rodzaj grzybów pozyskuje składniki odżywcze z martwych ciał zwierząt lub roślin.
- Niektóre gatunki grzybów potrafią, zależnie od aktualnej potrzeby, „przełączać się” między dwoma opisanymi wyżej trybami.
- Grzyby symbiotyczne: Do tej grupy należą również grzyby mikoryzowe, spośród których growerom najbardziej znany jest Trichoderma harzianum. Oprócz niego dokładnie przebadano naprawdę wiele gatunków grzybów mikoryzowych, jednak tylko 270 z nich żyje w symbiozie z 70% wszystkich gatunków roślin na naszej planecie, w tym z roślinami uprawnymi, takimi jak pomidory.
Jak działa mikoryza?
Na potrzeby uprawy roślin w wyjaśnieniu zasady działania mikoryzy ograniczymy się wyłącznie do tak zwanych grzybów endomikoryzowych. Istotne jest to, że właśnie one potrafią żyć w obustronnie korzystnych relacjach z korzeniami roślin, które chcemy uprawiać na zewnątrz lub w domu (np. różnymi gatunkami owoców i warzyw, roślinami jednorocznymi, trawami, roślinami ozdobnymi i krzewami). Drugą grupę tworzą tak zwane grzyby ektomikoryzowe, które nie przerastają aż do komórek korzeni roślin i zwykle występują na przykład w pobliżu drzew.
Na początku procesu mikoryzy pojawiają się tak zwane strzępki - pojedyncze komórki tworzące grzybnię, fachowo określaną jako grzybnia. Te komórki grzybów mogą wyglądać różnie, ale zawsze łączy je jedna cecha, a mianowicie wierzchołek o typowej średnicy od 2 do 10 mikrometrów. Wierzchołek strzępki wyróżnia się zdolnością torowania sobie drogi przez glebę. W kierunku korzeni roślin wyższych przemieszczają się one dzięki specjalistycznym hormonom, które rośliny naturalnie uwalniają do gleby (tak zwanym strigolaktonom). Dzieje się tak, gdy roślinie zaczyna brakować składników odżywczych w glebie, typowo na przykład przy niedoborze fosforu. Strzępki potrafią wydłużać się nawet o 40 mikrometrów na minutę i rozwijać niewiarygodną siłę podczas „torowania” drogi. Gdy grzybnia w ten sposób dotrze do strefy korzeniowej swojej przyszłej rośliny żywicielskiej, wierzchołek strzępki ponownie służy do tego, aby komórki grzybów przeniknęły do korzeni, gdzie osadzają się w przestrzeni między ścianą a błoną komórki roślinnej. Mikoryzą określamy wzajemnie korzystny proces zachodzący wokół korzeni roślin, które nawiązały w ten sposób połączenie z grzybem endomikoryzowym. Gdy po pewnym czasie grzyb odpowiednio zadomowi się na korzeniach roślin, rozpoczyna się wymiana niezbędnych surowców, z której korzystają obie strony. Pod mikroskopem możemy obserwować swego rodzaju naturalny barter. Powtarzamy to cały czas - natura jest genialna!
NASZA WSKAZÓWKA: Gorąco polecamy produkt MYKORIZA premium - w 100% organiczny, skoncentrowany proszek o wysokiej zawartości grzybów mikoryzowych (Endo&Ecto), pożytecznych bakterii, mikroorganizmów i Trichodermy. Uprawiasz ekologicznie? Przeczytaj osobny artykuł o wszystkich interesujących produktach marki Organics Nutrients!
Pozytywny wpływ mikoryzy na rozwój roślin
Grzyby, uzależnione od składników odżywczych pozyskiwanych od innych organizmów (zob. wyżej), są całkowicie naturalnie przyciągane do korzeni roślin. Rośliny mogą poświęcać im nawet jedną piątą całego wyprodukowanego węgla, który grzyby zużywają w postaci cukrów jako źródła energii. W zamian rośliny otrzymują od grzybów między innymi następujące korzyści:
- Dostęp do ważnych składników odżywczych, do których korzenie roślin nie byłyby już w stanie dotrzeć w glebie. (Dla growera oznacza to z kolei mniejsze zużycie różnych nawozów).
- Do 4 razy więcej naturalnie pozyskiwanego fosforu (P), którego źródła z punktu widzenia rolnictwa ekologicznego stają się coraz bardziej ograniczone, a także innych składników odżywczych, w tym azotu (N).
- Ochrona przed szkodnikami i patogenami. Znacznie mniejsze ryzyko wystąpienia pleśni (Fusarium, Pythium itp.) Grzyby mikoryzowe aktywnie usuwają z gleby w pobliżu żywiciela różne składniki odżywcze, które mogłyby niepotrzebnie przyciągać w te miejsca niepożądane mikroorganizmy. Grzyby mikoryzowe potrafią produkować nawet antybiotyczne lub biobójcze substancje chemiczne stworzone bezpośrednio do walki z pasożytami atakującymi żywiciela.
- Wielokrotnie większa odporność na suszę. Mikoryza idzie jednak w parze z lepiej odżywionymi roślinami, które dzięki temu są ogólnie bardziej odporne na wszelkie stresory abiotyczne (zob. osobny artykuł: Stres szkodzi również roślinom, czyli stresy abiotyczne roślin)
- Zwiększenie produkcji fitohormonów. Biorąc pod uwagę fakt, że za pośrednictwem tych hormonów można kontrolować niemal każdy aspekt wzrostu roślin, ich potencjał w rolnictwie jest naprawdę ogromny, dlatego naukowcy badają je coraz intensywniej.
- Kwiaty i owoce roślin żyjących w symbiozie z grzybami mikoryzowymi zawierają więcej substancji aromatycznych i korzystnych dla zdrowia.
Ważne jest uświadomienie sobie, że system korzeniowy roślin z natury nie może rozrastać się w nieskończoność, dlatego z czasem wyczerpuje wszystkie dostępne składniki odżywcze znajdujące się w jego otoczeniu. Jeśli regularnie czytasz nasze artykuły, z pewnością wiesz, że im bardziej rozgałęziony i większy system korzeniowy ma roślina, tym lepiej będzie się rozwijać. A grzybnia grzybów potrafi fantastycznie rozszerzyć strefę korzeniową. Interesują Cię liczby? 100 000 razy większa ilość gleby, z której roślina może pobierać składniki odżywcze dzięki rozszerzeniu strefy korzeniowej! Dzieje się tak dlatego, że, jak już wspomnieliśmy, strzępki grzybów rosną wyjątkowo szybko i docierają w glebie praktycznie wszędzie. Grzybnia (grzybnia) ostatecznie zajmuje w glebie ogromną powierzchnię - sieć, z którą roślina dzięki zachodzącej mikoryzie jest dosłownie połączona. Wierzchołek strzępki potrafi niezwykle skutecznie rozkładać składniki odżywcze dla swojego żywiciela za pomocą różnych enzymów i kwasów, z korzyścią dla rośliny żywicielskiej, a następnie „pompować” je dzięki cytoplazmie z różnych miejsc z powrotem do korzeni.
NASZA WSKAZÓWKA: Możesz również wypróbować długo oczekiwaną nowość w naszym asortymencie o trafnej nazwie Plant Success. Jest to preparat typu wszystko w jednym, który bezpośrednio „zaszczepia” korzenie roślin 4 szczepami grzybów endomikoryzowych, a dodatkowo także 11 szczepami pożytecznych bakterii.
Wykorzystanie mikoryzy podczas uprawy w kokosie
Czy wiesz, że mikoryzę możesz wykorzystywać nie tylko podczas uprawy roślin w glebie i podłożach ziemnych, ale również w kokosie? Grzyby mikoryzowe zawiera niejeden wysokiej jakości substrat kokosowy, niezależnie od tego, czy jest sprzedawany jako gotowy do natychmiastowego użycia w worku o pojemności 50 litrów, czy w stanie odwodnionym jako prasowane brykiety kokosowe.
Preparatów mikoryzowych (zob. również poniżej) i ich aplikacji nie można traktować tyle jako nawożenia, co raczej jako przywracanie pożytecznych mikroorganizmów do gleby, będącej ich naturalnym środowiskiem, z którego często znikają na przykład w wyniku częstej orki lub stosowania oprysków chemicznych (pestycydów). Na próżno szukalibyśmy growerów, którzy mimo znajomości całego szeregu korzyści przynoszonych przez mikoryzę nie stosowaliby żadnego wysokiej jakości preparatu mikoryzowego. Początkującym, oprócz licznych korzyści i chęci uzyskania obfitych oraz wysokiej jakości plonów, spodoba się również fakt, że w przypadku preparatów mikoryzowych nie istnieje ryzyko przenawożenia.
Jeśli chcesz o cokolwiek nas zapytać, jesteśmy do Twojej dyspozycji pod znanym adresem e-mail info@higarden.pl. Czekamy na Twoje pytania!
Ponadto polecamy następujące produkty:
Co przeczytać dalej:
- Stymulator korzeni - do czego służy?
- Jak uprawiać warzywa liściaste i sałaty?
- Jak wybrać propagator i w co go wyposażyć?
Źródło zdjęć: Wikimedia commons.com