Najczęstsze niedobory składników odżywczych u roślin: Jak je rozpoznać, rozwiązać i im zapobiegać

Twoje rośliny żółkną, zwijają się i wolniej rosną? Być może brakuje im kluczowych składników odżywczych. Naucz się rozpoznawać sygnały, które wysyłają Ci rośliny, i dowiedz się, jak szybko im pomóc.

W sumie rośliny potrzebują do życia 17 składników odżywczych.  Z powietrza pobierają tlen, węgiel i wodór. Pozostałe składniki odżywcze czerpią z gleby lub roztworu odżywczego. Składniki odżywcze dzielimy na makroelementy, których rośliny potrzebują najwięcej, oraz mikroelementy, określane także jako pierwiastki śladowe lub minerały.

• Makroelementy: azot (N), fosfor (P), potas (K), wapń (Ca), siarka (S), magnez (Mg), węgiel (C), tlen (O), wodór (H)
• Mikroelementy (pierwiastki śladowe): żelazo (Fe), bor (B), chlor (Cl), mangan (Mn), cynk (Zn), miedź (Cu), molibden (Mo), nikiel (Ni)

Makroelementy są dla roślin absolutnie niezbędne, a ich niedobór wyraźnie odbija się na ich kondycji. W największych ilościach rośliny potrzebują podstawowych makroelementów – azotu (N), fosforu (P) i potasu (K). Podczas uprawy indoorowej możemy również spotkać się z niedoborem drugorzędowych makroelementów - wapnia (Ca), magnezu (Mg) i, wyjątkowo, siarki (S).

Może Cię zainteresować: Wszystko o podstawowych składnikach odżywczych NPK

Azot

Azotu najczęściej brakuje roślinom w fazie wegetatywnej, kiedy tworzą one dużą liczbę liści. Jest on ważny podczas tworzenia chlorofilu i stanowi niezbędny składnik białek oraz kwasów nukleinowych.

Objawy niedoboru azotu u roślin

Jak rozpoznać roślinę, której brakuje azotu? Najbardziej wyraźnym sygnałem jest żółknięcie liści, które w pierwszej kolejności dotyka starych liści w dolnych partiach rośliny. Dzieje się tak, ponieważ azot jest pierwiastkiem mobilnym, który rośliny mogą swobodnie przenosić tam, gdzie jest najbardziej potrzebny, czyli do nowych pędów i liści. U niektórych odmian niedobór azotu objawia się fioletowieniem łodyg i ogonków liściowych.

• żółknięcie liści i jasnozielony kolor
• dolne liście stopniowo bledną i więdną
• spowolnienie wzrostu
• nowe pędy mają jaśniejszy kolor
• szybsze rozpoczęcie kwitnienia
• u niektórych odmian fioletowienie łodyg

Dlaczego roślinom brakuje azotu i co robić

Najczęstszą przyczyną niedoboru azotu jest niewłaściwe nawożenie. Podczas uprawy na zewnątrz przyczyną może być gleba uboga w materię organiczną. Dlatego jeśli co roku uprawiasz rośliny w tym samym miejscu, ważne jest regularne dodawanie do gleby kompostu lub innego źródła materii organicznej, na przykład humusu. Jeżeli jest już na to za późno i musisz szybko zareagować, zalecamy użycie szybko działających płynnych nawozów organicznych na wzrost.

Może Cię zainteresować: Czym są nawozy NPK i do czego służą

Podczas uprawy indoorowej przyczyną może być zbyt mała ilość nawozu. Możesz to łatwo naprawić, zwiększając stężenie nawozów w roztworze odżywczym. Jeśli wydaje Ci się, że nawozisz wystarczająco, a mimo to rośliny wyglądają na niedożywione, przyczyną może być nadmierne stosowanie nawozów mineralnych. Prowadzi to do gromadzenia się soli i „blokowania” składników odżywczych w podłożu. W takim przypadku rozwiązaniem jest przepłukanie podłoża czystą wodą o wyregulowanym pH, a następnie podlanie go roztworem o właściwym pH i EC.

Może Cię zainteresować: Jaki wpływ ma pH na pobieranie składników odżywczych

Częstą przyczyną problemów nie tylko z azotem, ale z odżywianiem roślin ogólnie, jest niewłaściwe pH podłoża. Podczas uprawy na zewnątrz problem ten występuje rzadziej i rozwiązuje się go poprzez wapnowanie gleby lub dodanie materii organicznej. W uprawie indoorowej zazwyczaj obniża się pH wody przy każdym podlewaniu, ponieważ woda z nawozami ma zbyt wysokie pH.

Fosfor

Fosfor jest niezbędny roślinom podczas tworzenia korzeni i liści, fotosyntezy oraz pobierania innych składników odżywczych, a także w trakcie fazy reprodukcyjnej i kwitnienia. Rośliny potrzebują fosforu od wczesnego wzrostu aż do zbiorów, przy czym jego zużycie wzrasta podczas zawiązywania kwiatów – przejścia do fazy kwitnienia.

Objawy niedoboru fosforu u roślin

Rośliny z niedoborem fosforu w pożywieniu są skarłowaciałe i mają małe liście. Niedobór fosforu w pierwszej kolejności objawia się na starszych liściach, które przybierają ciemnozielony kolor, więdną i zabarwiają się na niebieskofioletowo. Jeśli niedobór fosforu utrzymuje się przez kilka tygodni, na liściach pojawiają się ciemnobrązowe nekrotyczne plamy, a blaszki wyginają się w dół. Rośliny z niedoborem fosforu wprawdzie zakwitną, ale kwiaty będą słabe i będzie ich niewiele.

• ciemnozielone liście z nekrotycznymi plamami
• liście ciemnieją od krawędzi i mają fioletowawy kolor
• zdeformowane lub skręcone blaszki liściowe
• powolny wzrost i kwitnienie, małe kwiaty
• u niektórych gatunków fioletowienie łodyg

Dlaczego roślinom brakuje fosforu i co robić

Podczas uprawy w glebie niedobór fosforu spotykamy rzadko, a w takim przypadku niemal zawsze winne jest niewłaściwe pH podłoża uprawowego. Poza zakresem pH od 6 do 7 rozpuszczalność fosforanów gwałtownie spada. Można wyregulować pH gleby poprzez wapnowanie lub dodanie siarki. Jeśli potrzebujesz szybko zareagować, możesz użyć nawozów fosforowych w rozsądnej dawce. Lepiej częściej i mniej, aby nie dochodziło do niszczenia mikroorganizmów glebowych i wypłukiwania nawozów do wód gruntowych.

Może Cię zainteresować: Jak wybrać nawóz do uprawy indoorowej i outdoorowej

Również w uprawie indoorowej niedobór fosforu może być spowodowany niewłaściwym pH podłoża lub roztworu odżywczego. W takim przypadku wystarczy wyregulować pH roztworu odżywczego lub podłoża przy kolejnym podlewaniu. Rzadziej problemy z odżywianiem powoduje niewłaściwy stosunek N:P:K. Jeśli jednak używasz profesjonalnych nawozów do uprawy indoorowej i przestrzegasz tabel nawożenia, Twoim roślinom nie powinno brakować fosforu.

Może Cię zainteresować: Nawozy organiczne czy mineralne – które są lepsze?

Potas

Potas jest ważnym pierwiastkiem odpowiadającym za transport wody, ponieważ rośliny wykorzystują go do kontrolowania aparatów szparkowych. Te małe pory na powierzchni liści regulują ilość wody odparowywanej przez rośliny i skutecznie kontrolują w ten sposób transpirację. Rośliny potrzebują potasu przez cały cykl uprawy.

Objawy niedoboru potasu u roślin

Na początku niedobór potasu trudno rozpoznać na roślinach. Rośliny, którym brakuje tylko niewielkiej ilości potasu, wyglądają bowiem zdrowo. Mogą być nawet nieco wyższe, ale zdradzają je lekko przypalone krawędzie liści z żółknącymi końcówkami. Jeśli niedobór potasu jest poważniejszy, żyłki liści pozostają zielone, ale ogonki liściowe i łodygi czerwienieją, a na liściach zaczynają pojawiać się ciemne nekrotyczne plamy.

• przypalone krawędzie i końcówki liści
• liście zabarwiają się od krawędzi w kierunku środka
• żyłki są zielone
• powolny wzrost i mniejsze kwiaty
• zdeformowane i wysychające liście

Dlaczego roślinom brakuje potasu i co robić

Duża część nawozów organicznych stosowanych podczas uprawy w gruncie (guano, emulsja rybna, lucerna, mączka kostna, obornik zwierzęcy) zawiera stosunkowo mało potasu w porównaniu z zawartością fosforu i azotu. Z niedoborem tego pierwiastka spotykają się więc również ogrodnicy uprawiający rośliny na żyznych glebach. Pobieranie potasu spowalniają także chłód, wysoka zawartość sodu, wapnia lub amoniaku (NH₄ ⁺) w podłożu. Ekologicznym sposobem uzupełnienia potasu w glebie jest popiół drzewny . Aby szybko uzupełnić potas w glebie, możesz użyć nawozów potasowych.

Podczas uprawy indoorowej najczęstszą przyczyną niedoboru potasu w glebie jest niewłaściwe nawożenie lub nieodpowiednie pH. Problemy z pobieraniem potasu może powodować zbyt wysoka zawartość wapnia i magnezu w roztworze odżywczym lub podłożu. Jak zawsze rozwiązaniem jest najpierw zmierzenie EC i pH podłoża, a w przypadku nieprawidłowych wartości przepłukanie go i podlanie roztworem odżywczym zawierającym odpowiednią ilość nawozów.

Wapń

Chociaż wapń zalicza się do składników drugorzędowych, jest dla roślin niezwykle ważny. Stanowi część tkanek roślinnych i ma kluczowe znaczenie dla wzrostu korzeni. Jedną z najważniejszych ról wapnia jest regulowanie przepuszczalności aparatów szparkowych, dzięki czemu rośliny kontrolują transpirację. Pierwiastek ten wpływa również na hormony wzrostu oraz transport i pobieranie innych składników odżywczych, przede wszystkim potasu.

Objawy niedoboru wapnia u roślin

Główną oznaką niedoboru wapnia są wyraźnie odgraniczone nekrotyczne plamy o brązowo-żółtym kolorze na nowych liściach. Jeśli rośliny nie otrzymują wapnia, uszkodzenia pojawiają się również na starszych liściach, przede wszystkim na krawędziach blaszek liściowych, które wyglądają wtedy jak przypalone nawozami. Kolejnym objawem niedoboru wapnia u roślin są kruche, łamiące się łodygi.

• nekrotyczne plamy na liściach
• żółte lub brązowe plamy na krawędziach liści
• skarłowaciałe rośliny
• ciemnozielone liście
• gnijące korzenie
• skręcone i obumierające pędy
• rzadkie kwiatostany

 Dlaczego roślinom brakuje wapnia i co robić

Podczas uprawy w glebie z niedoborem wapnia spotykamy się tylko wyjątkowo, wyłącznie przy uprawie na bardzo kwaśnych glebach. Można temu zaradzić poprzez wapnowanie gleby, na przykład wapieniem dolomitowym.

W przeciwieństwie do gleby podłoża hydroponiczne (wełna mineralna rockwool, kokos, perlit, keramzyt) same w sobie nie zawierają wapnia i trzeba go dostarczać wraz z pozostałymi składnikami odżywczymi w postaci nawozów. Jeśli do podlewania używasz miękkiej, destylowanej lub filtrowanej metodą odwróconej osmozy wody, należy dodać do roztworu odżywczego CalMag i zwiększyć EC do 0,2–0,4 mS/cm.

Magnez

Rośliny wykorzystują magnez podczas tworzenia chlorofilu – zielonego barwnika niezbędnego do fotosyntezy. Ponadto aktywuje on setki enzymów i wspiera transport cukrów z liści do korzeni i owoców, co bezpośrednio wpływa na plony. Magnez pomaga także regulować metabolizm energetyczny roślin i zwiększa ich odporność na suszę, wysoką temperaturę oraz światło.

Objawy niedoboru magnezu u roślin

Niedobór magnezu u roślin najpierw objawia się na starszych, dolnych liściach, które bledną, ale ich żyłki pozostają zielone. Następnie porażone zostają liście w środkowej części rośliny, na których pojawiają się rdzawe plamy. Objawy stopniowo rozprzestrzeniają się na całą roślinę. Niedobór magnezu w odżywianiu nie musi od razu objawiać się na roślinach, a jest szczególnie widoczny w fazie kwitnienia, kiedy dotyka właśnie rozwijających się kwiatów.

• żółknięcie liści w dolnej i środkowej części rośliny
• nekrotyczne plamy
• młode liście są zielone
• wyschnięte krawędzie liści

Dlaczego roślinom brakuje magnezu i co robić

Podczas uprawy w glebie niedobór magnezu występuje rzadko. Zwykle spotykamy się z nim na glebach gliniastych lub przy wysokiej zawartości potasu, amoniaku albo wapnia. Podczas uprawy w doniczkach do niedoboru magnezu może dochodzić przy podlewaniu roślin wodą deszczową lub filtrowaną. Najprostszym sposobem zapobiegania niedoborowi magnezu podczas uprawy na grządkach jest regularne wapnowanie wapieniem dolomitowym.

W przeciwieństwie do gleby podłoża hydroponiczne (wełna mineralna rockwool, kokos, perlit, keramzyt) same w sobie nie zawierają magnezu i trzeba go dostarczać wraz z pozostałymi składnikami odżywczymi w postaci nawozów. Jeśli do podlewania używasz miękkiej, destylowanej lub filtrowanej metodą odwróconej osmozy wody, należy dodać do roztworu odżywczego CalMag i zwiększyć EC do 0,2–0,4 mS/cm.

Chcesz nauczyć się uprawiać jak profesjonaliści lub szukasz nowości ze świata uprawy indoorowej i outdoorowej – wszystko to i wiele więcej znajdziesz na blogu Higarden.

Zdjęcia liści: canna-cz.com