Czym są nawozy NPK i do czego służą

Dla początkujących ogrodników i growerów wybór właściwej serii nawozów spośród pozornie nieprzejrzystej oferty na półkach sklepowych może być trudny. Niewłaściwe odżywianie roślin może przy tym często zagrozić całemu wysiłkowi włożonemu w uprawę. Wyjaśnimy Ci, jak działają nawozy NPK, jakie informacje znajdziesz na etykiecie oraz czym kierować się przy wyborze odpowiedniego produktu do Twojej uprawy indoor, szklarni lub ogrodu.

Podczas uprawy większość ogrodników stosuje nawozy, za pomocą których dostarcza roślinom składników odżywczych. Dzieje się tak dlatego, że w przypadku większości metod ogrodniczych, od uprawy indoor pod sztucznym oświetleniem po ogrody zewnętrzne, po pewnym czasie dochodzi do wyczerpania podłoża, które nie zawiera już wystarczającej ilości składników odżywczych do zdrowego rozwoju roślin.

Czym są składniki odżywcze NPK

Wszystkie rośliny potrzebują do życia łącznie 17 pierwiastków odżywczych, a poza trzema z nich (tlenem, węglem i wodorem) wszystkie pobierają z gleby, podłoża uprawowego lub roztworu odżywczego. Korzenie pobierają łącznie 14 pierwiastków, które następnie dzielimy w zależności od ich znaczenia dla odżywiania roślin.

• Podstawowe składniki odżywcze (makrobiogenne) (azot, fosfor, potas, siarka, wapń, magnez) rośliny zużywają w największych ilościach, a ich niedobór powoduje poważne zaburzenia wzrostu lub obumarcie.
• Mikroelementy (chlor, żelazo, bor, mangan, cynk, miedź, molibden, kobalt) są potrzebne tylko w minimalnych ilościach, ale również niedobór mikroelementów może wyrządzić roślinom duże szkody.

W praktyce najczęściej spotykamy się z sytuacją, w której konieczne jest regularne dostarczanie roślinom za pomocą nawozów trzech podstawowych pierwiastków odżywczych – azotu (N), fosforu (P) i potasu (K).

Znaczenie NPK dla rozwoju i zdrowia roślin

Zużycie składników odżywczych NPK przez rośliny różni się w zależności od ich wieku, gatunku, warunków klimatycznych oraz metody uprawy. Wszystkie wymienione wyżej czynniki należy uwzględnić jeszcze przed rozpoczęciem nawożenia. Ważne jest stosowanie nawozów zawierających składniki NPK w odpowiedniej ilości i proporcji. Jeśli tego nie zrobisz, Twoje rośliny mogą cierpieć z powodu niedoborów składników odżywczych albo możesz je przenawozić i dosłownie spalić nadmiarem soli mineralnych w podłożu.

• Azot (N): Rośliny potrzebują azotu przede wszystkim do tworzenia chlorofilu, zielonego barwnika niezbędnego w procesie fotosyntezy, ale jest on również składnikiem roślinnych aminokwasów i białek. Niedobór azotu objawia się żółknięciem liści i spowolnieniem wzrostu. Rośliny najlepiej przyswajają azot w postaci azotanów rozpuszczonych w wodzie. Zalecane nawozy do dostarczania azotu to organiczna emulsja rybna lub nawozy do wzrostu wegetatywnego.
• Fosfor (P): Fosfor jest ważny dla faz reprodukcyjnych roślin oraz tworzenia struktur komórkowych. Niedobór fosforu objawia się ciemnieniem liści i mniejszymi kwiatami. Rośliny najlepiej przyswajają go w postaci nieorganicznych fosforanów rozpuszczonych w wodzie. Zalecane nawozy do dostarczania fosforu to guano nietoperzy oraz nawozy przeznaczone do wspierania kwitnienia.
• Potas (K): Potas ma kluczowe znaczenie dla tworzenia kwiatów i zwiększa odporność roślin na choroby. Niedobór potasu objawia się przypaleniem brzegów liści i spowolnieniem wzrostu. Rośliny najlepiej przyswajają go w postaci soli potasowych rozpuszczonych w wodzie. Zalecane nawozy to nawozy wspierające kwitnienie, boostery PK oraz popiół palmowy.

Wybieramy nawóz NPK

Na opakowaniu każdego nawozu znajdziesz kilka podstawowych informacji, które pomogą Ci dokładnie określić, do czego nadaje się dana receptura i co zawiera.

• Trzy liczby oddzielone myślnikiem (np. 2-1-2) określają zawartość podstawowych składników odżywczych: azotu (N), fosforu (P) i potasu (K). Kolejność pierwiastków jest ustalona (N-P-K), a liczby przedstawiają procentowy udział danego pierwiastka w całkowitej objętości nawozu.
• Szczegółowa analiza chemiczna zazwyczaj dokładniej określa skład produktu, wymienia pozostałe pierwiastki odżywcze w nawozie i podaje ich minimalną zawartość w produkcie.
• Lista soli, z których pozyskano składniki odżywcze zawarte w nawozie. Zawiera przydatne informacje dla osób, które chcą łączyć nawozy różnych producentów. Niektórych rodzajów soli mineralnych nie można bowiem łatwo mieszać bez ich wytrącania. Z tego powodu niektóre nawozy mają kilka składników w oddzielnych butelkach.
• Tabele dawkowania informują, jak często i w jakiej ilości stosować nawóz. Jeśli dopiero zaczynasz uprawę, najlepiej jak najdokładniej przestrzegać instrukcji producenta i nie mieszać różnych marek.

Przeczytaj także: Nawozy suche czy płynne - które są lepsze do uprawy indoor?

Jak wybrać odpowiedni nawóz NPK według fazy wzrostu

Rośliny jednoroczne przechodzą w sezonie uprawowym przez dwie podstawowe fazy: wegetatywną (wzrostu) i generatywną (kwitnienia). W miarę przechodzenia z jednej fazy do drugiej zmieniają się ich wymagania dotyczące odżywiania. Ogólnie rzecz biorąc, w pierwszej części życia, podczas wzrostu wegetatywnego, gdy rośliny tworzą nowe korzenie, liście i łodygi, potrzebują najwięcej azotu. Podczas kwitnienia wzrasta natomiast ich zapotrzebowanie na fosfor. Potas jest zazwyczaj pobierany z gleby przez cały cykl wegetacyjny w wyrównanej ilości.

Producenci nawozów dołączają do swoich produktów tabele dawkowania, które dokładnie informują, kiedy i w jakiej ilości nawozić. Są to jednak tylko zalecenia, a doświadczony grower powinien znać inne czynniki wpływające na zużycie składników odżywczych, takie jak zastosowane podłoże uprawowe, temperatura i inne warunki klimatyczne, sposób i częstotliwość podlewania lub specyfika odmiany.

• Nawozy do wzrostu wegetatywnego
• Nawozy do fazy kwitnienia
• Nawozy do wzrostu i kwitnienia

Przeczytaj także: Nawozy do wzrostu: do czego służą i jak ich używać