Mączniak i szara pleśń: pleśń na roślinach i jak się jej pozbyć
Niewiele rzeczy przeraża growera bardziej niż zauważenie na roślinach oznak pleśni. Prawdopodobnie oznacza to utratę dużej części plonów. Jak zapobiegać pleśniom atakującym rośliny i jak pozbyć się mączniaka oraz botrytisu? Na te pytania odpowiemy w poniższych akapitach.
Niezależnie od tego, czy mówimy o uprawie indoor, czy outdoor, głównymi pleśniami atakującymi rośliny są mączniak i szara pleśń. Mączniak pojawia się przede wszystkim na liściach i wygląda jak biały nalot. Szara pleśń, nazywana botrytisem, jest najbardziej niebezpieczna na kwiatach, gdzie powoduje gnicie.
Czym jest mączniak
Mączniak to choroba grzybowa roślin powodowana przez pasożytnicze grzyby z rodziny Erysiphaceae. Można go bardzo łatwo rozpoznać - wygląda jak biały, mączny nalot na liściach. Mączniak najpierw atakuje młode liście, na których pojawiają się białe kropki. W miarę rozprzestrzeniania się infekcji białe plamy powiększają się, a rośliny zaczynają wyglądać tak, jakby ktoś posypał je mąką pszenną.
Mączniak najszybciej rozprzestrzenia się w ciepłym i wilgotnym środowisku. Grzyb najlepiej rozwija się w słabo wentylowanych miejscach, przy wilgotności powietrza 70 – 90% i temperaturze 20 – 25 °C. Zarodniki mączniaka są lekkie i łatwo rozprzestrzeniają się wraz z powietrzem, dlatego jedna zainfekowana roślina może spowodować epidemię w całej uprawie, szklarni lub ogrodzie.
Jak rozpoznać mączniaka na roślinach
- białe lub szarobiałe plamy na liściach
- stopniowe rozprzestrzenianie się na całą roślinę
- liście żółkną, skręcają się i obumierają
- powolny wzrost
Oprysk na mączniaka
Opryski przeciwko mączniakowi są najskuteczniejsze, gdy stosuje się je odpowiednio wcześnie i zapobiegawczo. Do walki z mączniakiem możesz wykorzystać chemiczne fungicydy, preparaty biologiczne oraz naturalne opryski roślinne. Klasyczne fungicydy układowe potrafią znacznie ograniczyć rozwój grzyba na liściach i zwykle są skuteczniejsze. Należy jednak wziąć pod uwagę ich potencjalną toksyczność, szczególnie podczas uprawy roślin leczniczych.
Może Cię zainteresować: Opryski i opryskiwacze – wszystko, co musisz wiedzieć
Alternatywą dla chemicznych oprysków przeciwko mączniakowi są biofungicydy. Opryski biologiczne działają na bazie pożytecznych mikroorganizmów (np. Bacillus, Pseudozyma, Trichoderma), które konkurują z mączniakiem i wspierają naturalną odporność roślin. Preparaty te można stosować również w uprawie ekologicznej.
Coraz większą uwagę zyskują także opryski przeciwko mączniakowi zawierające ekstrakty roślinne, fungicydy botaniczne i biofungicydy, które zawierają mieszaninę substancji przeciwgrzybiczych pochodzenia naturalnego (terpeny, fenole). Substancje te ograniczają kiełkowanie zarodników i rozwój pleśni, a jednocześnie są przyjazne dla środowiska. W przypadku naturalnych środków ważne jest zazwyczaj regularne stosowanie zapobiegawcze.
Czym jest botrytis
Botrytis cinerea to pasożytniczy grzyb powodujący pleśnienie nadziemnych części roślin. Przy odpowiednich warunkach botrytis może zaatakować rośliny na każdym etapie wzrostu. Zdecydowanie najbardziej niebezpieczny jest jednak w okresie kwitnienia, kiedy powoduje gnicie kwiatów.
Botrytis zimuje w postaci sklerocjów, które pozostają w obumarłych resztkach roślin. Wiosną botrytis wytwarza zarodniki, które rozprzestrzeniają się z wiatrem i opadają na rośliny, próbując się na nich osiedlić. Infekcji sprzyja wysoka wilgotność przekraczająca 65% oraz temperatura około 15 – 25 °C. Kwiaty i owoce rosnące blisko siebie są bardzo podatne na botrytis.
Jak rozpoznać botrytis na roślinach
- szarobiałe kępki pleśni na kwiatach i liściach
- rozpad kwiatów przy dotyku
- wyraźnie uschnięte lub pociemniałe części kwiatów
Oprysk na botrytis
Opryski przeciwko botrytis mają tę wadę, że grzyb łatwo rozwija odporność na chemiczne fungicydy. Dlatego w ochronie przed botrytis coraz częściej wykorzystuje się środki biologiczne.
Preparaty przeciwko botrytis zawierające pożyteczne mikroorganizmy (Bacillus, Trichoderma, drożdże nie-Saccharomyces itp.) są skuteczniejsze, jeśli łączy się je lub stosuje naprzemiennie z małymi dawkami klasycznych fungicydów. Skuteczne przeciwko botrytis są również ekstrakty z roślin, które potrafią zahamować rozwój grzybów i mają mniejszy wpływ na środowisko.
Uwaga: podczas uprawy roślin leczniczych nigdy nie stosuj oprysków bezpośrednio na dojrzewające lub już dojrzałe kwiaty.
Zapobieganie pleśniom
Najprostszym sposobem zapobiegania pleśni na roślinach jest profilaktyka. Gdy pleśń rozwinie się już na roślinach, jej usunięcie bez utraty plonów jest niemal niemożliwe. Podstawowe zasady zapobiegania pleśniom to:
1) Odpowiednia wilgotność i wystarczająca cyrkulacja powietrza: Wysoka wilgotność powietrza i stojące powietrze są główną przyczyną pleśni. Podczas uprawy indoor zawsze używaj wentylatorów cyrkulacyjnych, które wprawiają powietrze w ruch w przestrzeni uprawowej. Obniżaj wilgotność za pomocą osuszacza powietrza. W szklarni warto utrzymywać lekki przeciąg.
2) Czystość w przestrzeni uprawowej: Pleśnie rozprzestrzeniają się za pomocą zarodników, które swobodnie unoszą się w powietrzu i osiadają na roślinach oraz w każdym zakamarku uprawy. Regularna dezynfekcja i przestrzeganie zasad higieny znacznie zmniejszają ryzyko rozmnażania się zarodników i zaatakowania plonów przez pleśń. Najgorsze pod tym względem są obumarłe resztki roślin, które są dosłownie wylęgarnią zarodników pleśni.
3) Zapobiegawcze opryski przeciwko pleśniom: Istnieje wiele zapobiegawczych oprysków do roślin indoor i outdoor. Stosuj je podczas wzrostu wegetatywnego i na początku kwitnienia, aby zwiększyć odporność roślin na infekcje.
Więcej praktycznych poradników, wskazówek dla growerów i rekomendacji sprawdzonych preparatów znajdziesz na blogu higarden, gdzie zajmujemy się wszystkim, co ważne dla zdrowego wzrostu roślin i udanej uprawy.