Hydroponiczne podłoża uprawowe czy czysty roztwór odżywczy – co jest lepsze w hydroponice?

Hydroponika ma wiele odmian. Podczas gdy niektóre techniki wymagają zastosowania specjalnych podłoży, inne umożliwiają uprawę roślin wyłącznie w roztworze odżywczym. Zastanawiasz się, który z tych sposobów będzie korzystniejszy dla Twoich roślin? W poniższym artykule porównamy zalety i wady obu metod, dzięki czemu łatwiej zdecydujesz, która z nich będzie najlepsza dla Twojej uprawy hydroponicznej.

Hydroponika to innowacyjny sposób uprawy bez gleby, w którym rośliny są odżywiane bogatym w składniki odżywcze roztworem. W uprawie hydroponicznej rośliny mogą rosnąć w obojętnym (chemicznie nieaktywnym) podłożu lub być umieszczone w specjalnych systemach hydroponicznych, z korzeniami swobodnie zanurzonymi w roztworze odżywczym. W porównaniu z uprawą w glebie hydroponika jest nieco trudniejsza do opanowania dla początkujących, jednak umożliwia szybszą i wydajniejszą uprawę roślin.

Hydroponiczne podłoża uprawowe

Podobnie jak gleba, hydroponiczne podłoża uprawowe zapewniają roślinom podporę dla korzeni i zatrzymują wodę (roztwór odżywczy), którą rośliny pobierają. W przeciwieństwie do ziemi większość podłoży hydroponicznych jest jednak wykonana z materiałów nieorganicznych i nie zawiera składników odżywczych dla roślin. Do najczęściej stosowanych podłoży do hydroponiki należą:

• Rockwool

Wełna mineralna ze skały bazaltowej jest jednym z najczęściej stosowanych podłoży hydroponicznych. Rockwool można łatwo formować w kostki lub maty, dzięki czemu jest uniwersalnym podłożem uprawowym do szerokiej gamy systemów hydroponicznych. Wykorzystasz go nie tylko podczas samej uprawy, lecz także do kiełkowania i ukorzeniania sadzonek. Wełna mineralna ma doskonałe właściwości retencyjne i równomiernie wysycha, co ułatwia stosowanie rockwoolu z automatycznymi systemami nawadniania (drip, run-to-waste, spinnery, tace zalewowe). Rockwool nie nadaje się do uprawy w doniczkach ani do ręcznego podlewania.

• Włókna kokosowe

Hydroponiczne podłoża wykonane z włókien kokosowych i łupin łączą zalety obojętnych podłoży (rockwoolu, keramzytu, perlitu) oraz mieszanek glebowych zawierających ziemię. Mają lepsze właściwości retencyjne niż gleba, a jednocześnie nie są całkowicie nieorganiczne i umożliwiają rozwój pożytecznych mikroorganizmów. Podłoża kokosowe są odpowiednie dla początkujących oraz growerów, którzy chcą stosować w hydroponice nawozy organiczne. Kokos wykorzystasz w uprawie w doniczkach (plastikowych, tekstylnych i Auto-Pot) z ręcznym podlewaniem, a także w systemach samonawadniających.

• Keramzyt

Keramzyt, znany również jako LECA, to porowaty materiał wykonany z gliny wypalanej w wysokiej temperaturze. Ma postać małych granulek, które najczęściej stosuje się w systemach hydroponicznych (run-to-waste, DWC, NFT, ebb-and-flow) oraz w aeroponice jako podłoże do mocowania roślin. Keramzyt szybko wysycha, dlatego nie nadaje się do uprawy w doniczkach z ręcznym podlewaniem.

• Perlit

Perlit to podłoże uprawowe powstające przez podgrzanie skały do wysokiej temperatury. Wygląda jak lekki, biały granulat. Podobnie jak keramzyt, perlit zatrzymuje niewielką ilość wody i zapewnia dobry dostęp powietrza do korzeni. Ze względu na drobną strukturę perlit łatwo zatyka systemy nawadniające, a jako samodzielne podłoże hydroponiczne może być wykorzystywany wyłącznie w tacach zalewowych (Dutch bucket).

Chcesz dowiedzieć się więcej o podłożach uprawowych? Przeczytaj nasz przewodnik po podłożach uprawowych.

Zalety uprawy w podłożach hydroponicznych

• Wsparcie systemu korzeniowego: Podłoża hydroponiczne zapewniają roślinom odpowiednią podporę i są lepszym wyborem dla dużych roślin niż NFT, DWC i inne systemy hydroponiczne.
• Zatrzymywanie wody: Podłoża uprawowe utrzymują stały poziom wilgotności nawet przy sporadycznym podlewaniu i nie wymagają ciągłego dopływu roztworu odżywczego.
• Napowietrzanie: W porównaniu z glebą podłoża hydroponiczne zapewniają lepszy dostęp tlenu do korzeni i zmniejszają ryzyko porażenia roślin przez pleśnie.
• Łatwe stosowanie: W porównaniu z systemami w pełni hydroponicznymi metody wykorzystujące podłoża są mniej podatne na awarie i błędy growera.

Hydroponiczne systemy bez podłoża

Niektóre systemy hydroponiczne nie wymagają umieszczania roślin w podłożu, lecz umożliwiają zanurzenie ich korzeni bezpośrednio w roztworze odżywczym. Główną zaletą tej metody jest stały dopływ wody, składników odżywczych i tlenu do korzeni. Dzięki temu rośliny rosną szybciej, a ryzyko rozwoju szkodników glebowych zostaje wyeliminowane. Z drugiej strony „czysta” hydroponika wymaga stałego monitorowania zawartości składników odżywczych oraz pH roztworu i nie wybacza growerowi nawet najmniejszego błędu. Do często stosowanych hydroponicznych systemów bez podłoża należą:

• NFT (Nutrient Film Technique)

W systemach hydroponicznych NFT korzenie roślin znajdują się w lekko nachylonym kanale lub tacy, po której przepływa cienka warstwa wody. Rośliny są zwykle umieszczone w ażurowych koszyczkach hydroponicznych, w otworach rozmieszczonych wzdłuż całej długości kanału. Roztwór odżywczy spływa do zbiornika, skąd jest pompowany z powrotem do górnej części kanału, tworząc system recyrkulacyjny. Systemy NFT są bardzo wydajne, nie marnują wody ani nawozów i zapewniają odpowiednie natlenienie roztworu odżywczego, co zapobiega gniciu korzeni. NFT sprawdza się w przypadku mniejszych roślin o krótszym cyklu wegetacyjnym, ale można w nich uprawiać również byliny.

• DWC (Deep Water Culture)

Starsza technika hydroponiczna oznaczana skrótem DWC polega na zanurzeniu roślin w zbiorniku lub wiadrze z natlenionym roztworem. Podobnie jak w przypadku NFT rośliny umieszcza się w ażurowych doniczkach znajdujących się w otworze pokrywy zbiornika uprawowego. Napowietrzanie roztworu odżywczego w systemie DWC zapewniają pompa i kamień napowietrzający. W porównaniu z innymi w pełni hydroponicznymi systemami DWC jest stosunkowo prostym i niedrogim rozwiązaniem. Z drugiej strony w tej metodzie występuje większe ryzyko niewystarczającego natlenienia i gnicia korzeni. DWC wykorzystasz zarówno do uprawy roślin o krótkim cyklu wegetacyjnym, jak i bylin oraz krzewów.

• Metoda Kratkiego

Na pierwszy rzut oka prosta technika hydroponiczna opracowana przez Bernarda Kratkiego wyróżnia się uprawą roślin w oddzielnych, zamkniętych pojemnikach, w których są one zawieszone w roztworze odżywczym, podczas gdy część korzeni pozostaje wystawiona na działanie powietrza. W miarę wzrostu roślin i stopniowego pobierania przez nie roztworu odżywczego poziom cieczy w pojemniku obniża się, co stymuluje rozwój nowych korzeni. Choć metoda Kratkiego jest bardzo tanim rozwiązaniem hydroponicznym, jej opanowanie jest stosunkowo trudne, a jej efektywność niewielka.

• Aeroponika

Systemy aeroponiczne zasługują na osobną kategorię, jednak w szerszym ujęciu możemy zaliczyć je do pozostałych technik hydroponicznych. W aeroponice korzenie roślin są zawieszone w powietrzu i regularnie nawilżane delikatną mgiełką roztworu odżywczego. Zaletą aeroponiki jest ogromna ilość tlenu dostarczanego roślinom, co wspiera szybki rozwój systemu korzeniowego. Z drugiej strony aeroponika wymaga specjalistycznego wyposażenia, a w przypadku jego awarii rośliny mają minimalne szanse na przetrwanie. Doskonałym zastosowaniem aeroponiki są ukorzeniarki, w których metoda ta przyspiesza tworzenie nowych korzeni nawet o tydzień.

Zalety uprawy w roztworze odżywczym

• Szybkie pobieranie składników odżywczych: Rośliny z korzeniami zanurzonymi w roztworze odżywczym mają stały dostęp do składników odżywczych, co skutkuje szybszym wzrostem i wyższymi plonami.
• Mniejsze ryzyko patogenów: W przypadku uprawy w czysto hydroponicznych systemach nie występują szkodniki glebowe, a w dobrze natlenionym roztworze odżywczym ryzyko gnicia korzeni jest minimalne.
• Wydajność: Hydroponika jest niezwykle oszczędna pod względem wykorzystania wody, nawozów i innych zasobów, szczególnie w przypadku stosowania systemów recyrkulacyjnych.
• Łatwe monitorowanie pH i EC: Pomiar kwasowości (pH) i zawartości składników odżywczych (EC) w roztworze odżywczym jest w czysto hydroponicznych systemach prostszy niż w technikach wykorzystujących podłoża.

Która metoda będzie dla Ciebie odpowiednia?

Jeśli wybierasz między uprawą hydroponiczną z zastosowaniem podłoży a systemami bez podłoża, najważniejszym czynnikiem są Twoje doświadczenia. Dla początkujących prostsza może być praca z podłożami hydroponicznymi, które są bardziej wyrozumiałe wobec błędów związanych z odżywianiem, nawadnianiem i pielęgnacją roślin. Doświadczeni growerzy, którzy chcą maksymalnie wykorzystać swoje wysiłki, mogą wybrać systemy w pełni hydroponiczne.

Chcesz dowiedzieć się więcej o uprawie indoor i outdoor oraz poznać najnowsze trendy ze świata growingu? Nie zwlekaj i odwiedź nasz blog.