Przewodnik po podłożach do uprawy

Podłoża uprawowe mają kluczowe znaczenie dla pomyślnej uprawy roślin, zarówno w warunkach domowych, jak i w profesjonalnym rolnictwie. Od tradycyjnych mieszanek glebowych po nowoczesne podłoża kokosowe czy wełnę mineralną – każdy rodzaj podłoża uprawowego ma swoje specyficzne właściwości i zastosowanie. Poznaj razem z nami zalety i wady poszczególnych podłoży uprawowych i wybierz najodpowiedniejsze dla swoich roślin.

Podłożem uprawowym nazywamy materiał lub mieszankę przeznaczoną do uprawy roślin, która służy jako medium zatrzymujące wodę, powietrze i składniki odżywcze wchłaniane przez korzenie roślin. Podłoże uprawowe może składać się z materiałów organicznych, takich jak ziemia, włókna kokosowe, granulki gliniane (keramzyt), lub z materiałów obojętnych, takich jak perlit, wermikulit czy wełna mineralna (rockwool).

Podłoża kokosowe

Kokosowe podłoża uprawowe są produkowane z drobno rozdrobnionych włókien kokosowych i łupin orzechów kokosowych. Wartością dodaną tego podłoża jest połączenie zalet podłoży bezglebowych i glebowych, dzięki czemu oferuje ono wszechstronne zastosowanie. Kokosowe podłoża uprawowe wykorzystasz podczas uprawy w doniczkach z ręcznym podlewaniem i systemami nawadniającymi, na zewnątrz na grządkach oraz w szklarniach.

Jeśli wybierzesz kokos jako podłoże uprawowe, nie obejdziesz się bez rozpuszczalnych w wodzie nawozów do przygotowania hydroponicznego roztworu odżywczego. Czyste podłoże kokosowe samo w sobie nie zawiera żadnych składników odżywczych i służy roślinom wyłącznie do zakotwiczenia korzeni, którym musisz dostarczyć wodę i składniki odżywcze. Podłoża kokosowe doskonale zatrzymują wodę, a jednocześnie chronią rośliny przed przelaniem, dlatego są odpowiednim podłożem uprawowym również dla początkujących. Jedyne, na co musisz uważać, to nie dopuścić do całkowitego wyschnięcia podłoża kokosowego, ponieważ straci ono zdolność zatrzymywania wody.

Zalety: neutralne pH, wspiera rozwój pożytecznych bakterii i grzybów, doskonałe właściwości retencyjne, uniwersalne zastosowanie

Wady: brak składników odżywczych, mieszanki niskiej jakości mogą zawierać dużą ilość soli, niektóre podłoża kokosowe trzeba przed użyciem zbuforować

Rockwool

Rockwool to wełna mineralna produkowana ze stopionej skały bazaltowej, która następnie jest formowana w kostki lub maty. W efekcie powstaje obojętne podłoże, które doskonale zatrzymuje wodę i powietrze oraz świetnie nadaje się do uprawy hydroponicznej, kiełkowania nasion i ukorzeniania sadzonek. Standardowy rockwool jest produkowany w taki sposób, że 18% jego objętości pozostaje przeznaczone na powietrze, nawet po całkowitym zalaniu. Jednocześnie wełna mineralna wysycha równomiernie, dzięki czemu korzenie roślin mają stały dostęp do wody.

Podobnie jak inne podłoża bezglebowe, wełna mineralna nie zawiera składników odżywczych i konieczne jest odżywianie roślin za pomocą nawozów hydroponicznych. Rockwool sam w sobie ma wysokie pH, dlatego przed użyciem kostki lub maty trzeba najpierw namoczyć w kwaśnym roztworze o pH 5,5. Najpierw dostosuj pH odstanej wody do wymaganej wartości za pomocą kwasu obniżającego pH, a następnie dokładnie przepłucz podłoże. Od tej chwili pH roztworu odżywczego nie powinno przekraczać wartości 6,1, aby zrównoważyć zasadowość wełny mineralnej.

Zalety: obojętne i sterylne podłoże, wysoka zdolność zatrzymywania wody i powietrza, możliwość wielokrotnego użycia

Wady: przy nieostrożnym obchodzeniu się podrażnia skórę i oczy, wymaga regulacji pH, nie zawiera węgla niezbędnego do życia mikroorganizmów

Keramzyt

Keramzyt, znany również jako LECA, to porowaty materiał powstający przez podgrzewanie gliny do wysokiej temperatury. Przypomina małe, lekkie kamyki, które można stosować jako domieszkę do gleby w różnych rodzajach systemów hydroponicznych (run-to-waste, DWC, NFT, ebb and flow, nawadnianie kropelkowe) lub jako podłoże do mocowania roślin podczas uprawy aeroponicznej.

Jeśli używasz keramzytu jako samodzielnego podłoża uprawowego, musisz dostarczać roślinom wszystkie składniki odżywcze wraz z podlewaniem, w postaci nawozów rozpuszczalnych w wodzie. Ponadto, podobnie jak w przypadku rockwoolu, konieczne jest najpierw przepłukanie podłoża uprawowego i dokładne monitorowanie pH roztworu odżywczego przez cały cykl uprawy.

Zalety: nie rozkłada się, neutralne pH, zatrzymuje wodę i składniki odżywcze, dobre napowietrzenie strefy korzeniowej

Wady: wymaga przepłukania przed użyciem, szybko wysycha, trudny do przechowywania

Perlit i wermikulit

Perlit i wermikulit powstają przez podgrzewanie skały do wysokiej temperatury. W przypadku perlitu efektem jest jasno-biały grys z lekkiego kamienia. Wermikulit ma nieco drobniejszą strukturę i ochrowy kolor.  Perlit i wermikulit są wykorzystywane jako dodatki do podłoży ogrodniczych i kokosowych, podczas kiełkowania i ukorzeniania sadzonek lub jako podłoże w uprawie hydroponicznej z wykorzystaniem systemów nawadniających.

Perlit i wermikulit to obojętne podłoża, w przypadku których wszystkie składniki odżywcze trzeba dostarczać roślinom w postaci hydroponicznego roztworu odżywczego. Wermikulit różni się od perlitu tym, że ma większą zdolność zatrzymywania wody i składników odżywczych oraz z czasem rozkłada się, co może nieznacznie podnosić pH w strefie korzeniowej. Perlit jest trwalszy, nie rozkłada się i nie wpływa na pH strefy korzeniowej, ale z drugiej strony ma minimalną zdolność zatrzymywania wody i składników odżywczych.

Zalety: sterylny, niemal lub całkowicie neutralne pH, dobry dostęp powietrza do korzeni

Wady: źródło nieodnawialne, drażniący pył, drobne cząsteczki mogą zatykać systemy nawadniające

Glebowe podłoża ogrodnicze

Glebowe podłoża ogrodnicze są tradycyjnym podłożem uprawowym, które może występować w wielu wariantach. Podłoża do wysiewu przeznaczone do kiełkowania nasion lub ukorzeniania sadzonek, odchudzone podłoża na pierwsze tygodnie życia roślin, średnio nawożone i mocno wzbogacone podłoża lub mieszanki glebowe odpowiednie do uprawy organicznej. Podłoża ogrodnicze wykorzystasz podczas uprawy w doniczkach z ręcznym podlewaniem i systemami nawadniającymi, na zewnątrz na grządkach oraz w szklarniach.

Główną zaletą ziemi jako podłoża uprawowego jest naturalna zawartość składników odżywczych, które oferuje gleba, ewentualnie producent może dodać do mieszanki nawozy, które służą roślinom jako pożywienie w pierwszych tygodniach po posadzeniu. Podczas uprawy w podłożach glebowych możesz stosować nawozy do uprawy w glebie, w tym sole mineralne w postaci roztworu odżywczego, proszku lub na przykład granulek o stopniowym uwalnianiu. Jednocześnie możesz uprawiać całkowicie bez chemii, korzystając wyłącznie z nawozów organicznych. Dzięki wysokiej zdolności buforowania mieszanki glebowe lepiej radzą sobie z wahani