Najważniejsze kryteria wyboru oświetlenia do uprawy
Oświetlenie do uprawy jest centralnym elementem każdego namiotu do uprawy czy pomieszczenia do uprawy indoor, dlatego jego wyborowi warto poświęcić odpowiednią uwagę. Nie chodzi przy tym wyłącznie o zużycie energii elektrycznej – ważniejsze są takie parametry jak spektrum światła, wydajność oraz równomierne pokrycie powierzchni uprawowej. Nowoczesna technologia LED oferuje w porównaniu ze starszymi lampami wyładowczymi HPS wyższą wydajność oraz możliwość dostosowania warunków oświetleniowych. W tym artykule dowiesz się, jak spośród szerokiej oferty wybrać LED do uprawy dopasowane dokładnie do Twoich potrzeb.
Zużycie energii to nie wszystko
W przeszłości growerzy, wybierając oświetlenie, skupiali się przede wszystkim na mocy wyrażonej w watach (W). Na podstawie tej wartości można łatwo obliczyć zużycie energii, a jednocześnie uzyskać przybliżone wyobrażenie o tym, ile energii świetlnej rośliny otrzymają do fotosyntezy. Wbrew powszechnemu przekonaniu moc oprawy nie jest jednak najlepszym miernikiem pozwalającym ocenić, ile światła z oświetlenia do uprawy dociera do roślin. Rzeczywista miara wydajności oprawy tkwi w ilości energii świetlnej, którą dostarcza roślinom w zamian za zużytą energię elektryczną.
PAR (photosynthetically active radiation) to skrót od promieniowania fotosyntetycznie czynnego, czyli światła o takich długościach fal, które rośliny wykorzystują podczas fotosyntezy. Fotosyntetycznie czynne spektrum światła w przybliżeniu odpowiada temu widzialnemu dla ludzkiego oka (400-700 nanometrów). Najwydajniejsze oprawy do uprawy to takie, które najskuteczniej przekształcają dostarczoną energię elektryczną wyrażoną w watach (W) w największą liczbę fotonów w spektrum PAR, mierzoną w mikromolach (µmol). Podczas gdy najwydajniejsze oprawy HPS do uprawy emitują około 1,4 do 1,8 µmol/W, najlepsze lampy LED osiągają niemal dwukrotnie wyższą wydajność, sięgającą 2,8 µmol/W. Do wytworzenia takiej samej liczby fotonów w zakresie PAR najnowocześniejsze diody LED potrzebują niemal o połowę mniej energii elektrycznej niż lampy wyładowcze HPS.
Każda długość fali w spektrum PAR (kolor światła) ma inny wpływ na rośliny. Najwyraźniej na wzrost roślin oddziałuje światło z czerwonej i niebieskiej części spektrum. Niebieskie światło stymuluje rośliny do szybkiego wzrostu oraz tworzenia nowych liści i łodyg, co jest dla nich ważne w fazie wzrostu wegetatywnego. Czerwone światło wspiera kwitnienie i dojrzewanie oraz powoduje, że rośliny rosną bardziej wzwyż. Rośliny wykorzystują jednak wszystkie kolory spektrum światła, także te znajdujące się poza zakresem PAR. Przykładowo na naświetlanie światłem podczerwonym i ultrafioletowym reagują zwiększoną produkcją żywicy i metabolitów wtórnych. Ogólnie przyjmuje się, że większość opraw LED emituje światło w spektrum PAR, ale dostępne są również specjalistyczne modele o długościach fal UV i podczerwonych.
Weź pod uwagę jakość diod LED
Producenci oświetlenia LED do uprawy chętnie mówią o jakości diod LED, które instalują w swoich oprawach. Diody LED to małe półprzewodnikowe chipy, które przekształcają energię elektryczną w światło, a jednocześnie określają jego długość fali. Wysokiej jakości lampy LED wykorzystują diody o mocy co najmniej 3 W. Im niższa moc diody, tym niższa będzie intensywność emitowanego światła. Standardem pomiaru wydajności świetlnej są mikromole na dżul (μmol/J).
PPF (photosynthetic photon flux) to skrót od fotosyntetycznego strumienia fotonów, czyli ilości fotonów aktywnych fotosyntetycznie, które źródło światła emituje na jeden dżul zużytej energii elektrycznej. Niektórzy producenci wyrażają PPF również w mikromolach na sekundę (μmol/s). PPF w przypadku niedrogich lamp LED do uprawy mieści się w zakresie od 0,8 do 1,5 μmol/J, podczas gdy wysokiej jakości oświetlenie osiąga nawet dwukrotnie wyższą wydajność.
Oprócz (PPF) wydajność oświetlenia do uprawy można wyrazić również za pomocą gęstości strumienia fotonów (PPFD). Ten parametr określa ilość fotosyntetycznie aktywnych fotonów padających na daną powierzchnię w ciągu sekundy (μmol/m²/s). Im starsze są rośliny, tym więcej światła są w stanie tolerować i efektywnie wykorzystywać podczas fotosyntezy.
- PPFD dla młodych roślin: od 200 do 400 μmol/m²/s
- PPFD dla roślin w fazie wzrostu wegetatywnego: od 400 do 600 μmol/m²/s
- PPFD dla fazy kwitnienia: od 600 do 1000 μmol/m²/s
- Jeśli używasz CO₂: do 1 000 μmol/m²/s w okresie wzrostu i do 1 500 μmol/m²/s w okresie kwitnienia.
O czym jeszcze pamiętać przy wyborze oświetlenia LED do uprawy
Oprócz parametrów technicznych przy wyborze odpowiedniego oświetlenia do Twojego pomieszczenia do uprawy znaczenie mają również inne czynniki. W idealnym przypadku intensywność oświetlenia powinna być taka sama na całej dostępnej powierzchni uprawowej. Przykładowo Maxibright Daylight PRO Full Spectrum LED o mocy 300 W pokryje powierzchnię uprawową o wymiarach 1x1 metr. Oświetlenie do uprawy SANlight EVO 3-60 o mocy 200 W pokryje jedynie powierzchnię 0,6x0,6 metra, dlatego w przypadku namiotów średniej wielkości lepiej wykorzystać jednocześnie dwa modele tego typu.
Kolejnym aspektem jest kąt, pod jakim światło z diod LED pada na rośliny. Im szerszy kąt, tym większą powierzchnię oświetlają diody LED, ale jednocześnie zmniejsza się intensywność i przenikalność światła. Standardem w przypadku większości oświetlenia do uprawy są diody LED o kącie świecenia 120°. Dodatkowe funkcje, takie jak ściemnianie, zewnętrzne sterowanie czy możliwość regulacji spektrum, nie są wprawdzie niezbędne, ale mogą ułatwić życie growerowi.
Na koniec pamiętaj, aby przed zakupem oświetlenia do uprawy zawsze brać pod uwagę stosunek ceny do jakości. Choć najtańszy sprzęt może wydawać się dużą oszczędnością, często oferuje krótszą żywotność i przestarzałą technologię, przez co w dłuższej perspektywie się nie opłaca.
Nie wiesz, jak wybrać wyposażenie do uprawy indoor? W Higarden mamy dla Ciebie rozwiązanie! Odwiedź naszego bloga o uprawie lub skontaktuj się z naszymi ekspertami ds. sprzedaży.